Νέοι, ωραίοι και άνεργοι… Πρόκειται για τον τίτλο μιας ταινίας του 1994, που καταγράφει με φρεσκάδα τις ανησυχίες, τα όνειρα και την καθημερινότητα μιας νέας γενιάς που έχει μόλις ενηλικιωθεί.
Από τότε μέχρι και σήμερα, τίποτα δεν έχει αλλάξει. Οι νέοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), εξακολουθούν να επωμίζονται το βάρος της κρίσης.
Η ανεργία των νέων παραμένει ανησυχητικά υψηλή και πολύ υψηλότερη από αυτή των ενηλίκων, σε αρκετές περιοχές, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των τρεχουσών πολιτικών για την αγορά εργασίας και τη μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία.
Την ίδια ώρα και αντί να αποτελεί νέα πρόκληση, η ανεργία των νέων, επιμένει εδώ και δεκαετίες, διαμορφωμένη τόσο από κυκλικές υφέσεις όσο και από μακροπρόθεσμα διαρθρωτικά ζητήματα, όπως οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, οι άκαμπτες αγορές εργασίας και οι γεωγραφικές ανισότητες.
Η περίοδος μετά την πανδημία και οι πρόσφατες πληθωριστικές πιέσεις έχουν μόνο μεγεθύνει αυτά τα χάσματα, ιδίως μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ευρώπης.
Στο μεταξύ, η ένταξη στην αγορά εργασίας φαίνεται πολύ διαφορετική ανάλογα με το πού ζείτε στην Ευρώπη. Ενώ ορισμένες χώρες έχουν σχετικά ομαλές μεταβάσεις από την εκπαίδευση στην απασχόληση, άλλες συνεχίζουν να παλεύουν με επίμονα υψηλή ανεργία των νέων.
Αυτή η οπτικοποίηση, που δημιουργήθηκε από την DataPulse Research, χρησιμοποιεί δεδομένα της Eurostat σε συνδυασμό με πρόσθετη ανάλυση από την DataPulse Research για να συγκρίνει τα ποσοστά ανεργίας μεταξύ των ατόμων ηλικίας 15 έως 24 ετών σε ολόκληρη την ΕΕ τον Ιούνιο του 2025.
Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Eurostat, οι άνεργοι νέοι είναι όσοι αναζητούν ενεργά εργασία και είναι διαθέσιμοι να ξεκινήσουν εντός δύο εβδομάδων.
Χάσμα στην απασχόληση των νέων στην Ευρώπη
Ο παρακάτω πίνακας κατατάσσει τα ποσοστά ανεργίας των νέων σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ τον Ιούνιο του 2025.
Η διαφορά είναι εντυπωσιακή. Το ποσοστό 26,9% στην Εσθονία είναι υπερτετραπλάσιο από το 6,2% της Μάλτας, γεγονός που υπογραμμίζει πόσο δραματικά μπορούν να διαφέρουν οι προοπτικές απασχόλησης σε ολόκληρη την ΕΕ, ακόμη και όταν ο μέσος όρος σε ολόκληρη την ΕΕ παρέμεινε σταθερός στο 14,8%.
Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης εξακολουθούν να παρουσιάζουν πολλά από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων, με την Ισπανία (24,0%), την Ιταλία (20,1%), την Πορτογαλία (18,9%) και την Ελλάδα (18,8%) να καταγράφουν υψηλά ποσοστά.
Η Γαλλία παρέμεινε επίσης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ στο 18,7%, ενώ οι σκανδιναβικές οικονομίες παρουσίασαν ανάμεικτη εικόνα, με τη Φινλανδία και τη Σουηδία να κατατάσσονται μεταξύ των υψηλότερων παρά τις γενικά ισχυρές αγορές εργασίας.
Γιατί είναι τόσο μεγάλα τα κενά;
Η ανεργία των νέων αντικατοπτρίζει περισσότερα από την απλή υγεία μιας οικονομίας.
Διαρθρωτικοί παράγοντες, όπως η μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία, οι κανονισμοί της αγοράς εργασίας, οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και οι περιφερειακές οικονομικές διαφορές, επηρεάζουν όλοι πόσο εύκολα οι νέοι εξασφαλίζουν την πρώτη τους δουλειά.
Η έρευνα έχει δείξει εδώ και καιρό ότι αυτές οι διαρθρωτικές διαφορές εξηγούν γιατί ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες βιώνουν σταθερά υψηλότερη ανεργία από άλλες.
Η Ισπανία αποτελεί παράδειγμα αυτής της πολυπλοκότητας. Παρόλο που η χώρα συνεχίζει να καταγράφει μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρώπης, η ανεργία των νέων παραμένει από τις υψηλότερες στην ήπειρο, εν μέρει λόγω της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων και των περιφερειακών τριβών στην αγορά εργασίας.
Ταυτόχρονα, η Ισπανία έχει επεκτείνει τις οδούς για τους διεθνείς εργαζόμενους μέσω νέων προγραμμάτων έκδοσης βίζας που στοχεύουν στην προσέλκυση ταλέντων σε τομείς που αντιμετωπίζουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού.
Παρόμοιες πρωτοβουλίες εμφανίζονται και σε άλλα μέρη της Ευρώπης, καθώς οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τις δημογραφικές πιέσεις και να μειώσουν τα σημεία συμφόρησης στις προσλήψεις.
Γιατί ορισμένες χώρες έχουν καλύτερες επιδόσεις από άλλες
Χώρες όπως η Γερμανία (6,3%), η Μάλτα (6,2%) και η Ολλανδία (8,7%) έχουν επωφεληθεί από τις αυστηρότερες αγορές εργασίας, τα ισχυρά συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης και την ισχυρή ζήτηση των εργοδοτών για μαθητευόμενους και ειδικευμένους εργαζόμενους.
Αυτές οι οικονομίες έχουν γενικά σημειώσει μεγαλύτερη επιτυχία στη σύνδεση της εκπαίδευσης με την απασχόληση, μειώνοντας τον χρόνο που πολλοί νέοι αφιερώνουν στην αναζήτηση της πρώτης τους εργασίας.
Οι άνισες προοπτικές εξηγούν επίσης τις ευρύτερες τάσεις μετανάστευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς οι εργαζόμενοι συχνά μετακινούνται αναζητώντας ισχυρότερες ευκαιρίες απασχόλησης, συμβάλλοντας στο μεταβαλλόμενο τοπίο των ταλέντων στην Ευρώπη .
Στην Ελλάδα η ανεργία των νέων παραμένει υψηλή
Η Ελλάδα συνεχίζει να καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας νέων σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το 2025, η ανεργία των νέων στην Ελλάδα (ηλικίες 15-24 ετών) υποχώρησε σημαντικά και κυμάνθηκε μεταξύ 13% και 22% ανάλογα με την εποχικότητα, ενώ συνολικά η ανεργία του γενικού πληθυσμού έπεσε στο 7,5% με 8,3%. Αυτό σημαίνει πως, αν και βελτιώθηκε, η ανεργία των νέων παραμένει υψηλή.
Επίσης η χώρα μας παρά το γεγονός ότι παρουσιάζει μια σημαντική μείωση της ανεργίας μέσα σε ένα χρόνο, από τον Δεκέμβριο του 2024 ως τον Δεκέμβριο του 2025, διατηρεί το υψηλότερο ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας (5,4%) το οποίο είναι υπερδιπλάσιο του μέσου όρου της Ευρώπης (1,9%) και υψηλότερο από τις προαναφερόμενες χώρες που έχουν υψηλότερη ανεργία.
Στις συνθήκες αυτές παρατηρείται ότι η πλειοψηφία των νέων ηλικίας 15-24 ετών κυρίως απασχολούνται εποχιακά στην εστίαση και τον τουρισμό κι’ αρκετοί απ’ αυτούς είτε είναι μακροχρόνια άνεργοι, είτε δεν ανταποκρίνονται σε απασχόληση χαμηλών αμοιβών, εξοντωτικών ωραρίων, εργασιακής έντασης, άγχους, κ.λ.π. και έχουν αποθαρρυνθεί, με αποτέλεσμα να παραιτούνται από την αναζήτηση εργασίας.
Παράλληλα η διατήρηση τους στατιστικά στο εργατικό δυναμικό έχει ως αποτέλεσμα την στατιστική μείωση της ανεργίας αυτών των ηλικιών, ενώ στην πραγματικότητα το επίπεδο της ανεργίας τους είναι υψηλότερο, γεγονός που αποδεικνύεται και από το χαμηλό ποσοστό απασχόλησης των νέων στην Ελλάδα.
