Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις που δεν θα προσμετρώνται στα όρια δαπανών, η κυβέρνηση «θα μπορούσε να εξετάσει» μια προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα.
Ακούγοντάς το, ο πολίτης εύκολα καταλαβαίνει ότι η Ελλάδα θέλει να μειώσει τους φόρους, αλλά η Ευρώπη δεν την αφήνει.
Μόνο που αυτό δεν είναι ολόκληρη η αλήθεια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν απαγορεύει στα κράτη-μέλη να μειώσουν τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα. Η ευρωπαϊκή Οδηγία 2003/96/ΕΚ καθορίζει ελάχιστα όρια φορολόγησης: 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για την αμόλυβδη βενζίνη και 330 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης. Πάνω από αυτά τα κατώτατα όρια, κάθε κυβέρνηση καθορίζει τη φορολογία της. Η σχετική ευρωπαϊκή οδηγία
Στην Ελλάδα ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης βρίσκεται στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα βενζίνης και στα 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα diesel. Επομένως, ειδικά στη βενζίνη υπάρχει πολύ μεγάλο περιθώριο μείωσης πριν η χώρα πλησιάσει καν το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο.
Με απλά λόγια: η κυβέρνηση μπορεί να μειώσει τον φόρο. Δεν χρειάζεται άδεια από τις Βρυξέλλες για να κατέβει από τα 700 ευρώ προς τα 359. Χρειάζεται να αποφασίσει ότι θα χάσει μέρος των φορολογικών εσόδων και να βρει πώς θα καλύψει το κόστος.
Και εδώ βρίσκεται η μισή αλήθεια της πρωθυπουργικής δήλωσης.
Αυτό που περιμένει η κυβέρνηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι η νομική άδεια να μειώσει τον φόρο. Περιμένει δημοσιονομική ευελιξία, ώστε η απώλεια εσόδων ή οι πρόσθετες ενισχύσεις να μη δυσκολέψουν την τήρηση των ευρωπαϊκών ορίων δαπανών.
Είναι υπαρκτό ζήτημα. Δεν είναι όμως το ίδιο με το «η Ευρώπη δεν μας επιτρέπει να μειώσουμε τους φόρους».
Άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις το έκαναν ήδη
Η Ιταλία μείωσε προσωρινά τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης κατά 20 λεπτά το λίτρο, κατεβάζοντάς τον από τα 672,90 στα 472,90 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, και στη συνέχεια παρέτεινε το μέτρο. Μάλιστα, το έκανε παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αποδέχθηκε το αίτημά της να εξαιρεθούν οι ενεργειακές δαπάνες από τους δημοσιονομικούς κανόνες. Δηλαδή, δεν περίμενε πρώτα την Ευρώπη· αναζήτησε τα χρήματα στον δικό της προϋπολογισμό. Reuters – Η μείωση στην Ιταλία, Reuters – Η παράταση του μέτρου
Η Γερμανία ανακοίνωσε προσωρινή φορολογική μείωση που περιορίζει την τελική τιμή βενζίνης και diesel κατά περίπου 17 λεπτά το λίτρο. Reuters – Η απόφαση της Γερμανίας
Άρα όχι, δεν έχουν μειωθεί οι φόροι στα καύσιμα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Έχουν όμως μειωθεί σε συγκεκριμένα κράτη, με εθνικές αποφάσεις και με το αντίστοιχο δημοσιονομικό κόστος.
Το ερώτημα είναι πολιτικό, όχι νομικό
Η ελληνική κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να πει ότι δεν θέλει να μειώσει τον ΕΦΚ επειδή το κόστος για τον προϋπολογισμό είναι μεγάλο. Μπορεί να υποστηρίξει ότι προτιμά στοχευμένα επιδόματα, επιδοτήσεις ή παρεμβάσεις στα περιθώρια κέρδους.
Αυτό είναι πολιτική επιλογή και μπορεί να κριθεί.
Δεν μπορεί, όμως, να παρουσιάζεται περίπου σαν να βρίσκεται η Ελλάδα δεμένη χειροπόδαρα και να περιμένει ένα ευρωπαϊκό νεύμα για να αγγίξει τη φορολογία. Η φορολογική απόσταση από τα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια υπάρχει. Άλλες χώρες την αξιοποίησαν. Η Ελλάδα επιλέγει μέχρι σήμερα να μην το κάνει.
Και ίσως αυτό είναι τελικά το πιο ενοχλητικό: όχι μόνο ότι η φορολογία παραμένει υψηλή, αλλά ότι η ευθύνη της απόφασης μεταφέρεται βολικά στις Βρυξέλλες.
Αν η κυβέρνηση θεωρεί ότι δεν αντέχει το δημοσιονομικό κόστος, ας το πει καθαρά. Αν θεωρεί ότι οι έμμεσοι φόροι στα καύσιμα πρέπει να παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, ας το υπερασπιστεί πολιτικά.
Αλλά το «αν μας αφήσει η Ευρώπη, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε» είναι μία πρόταση γεμάτη προϋποθέσεις, για να μη δοθεί σήμερα καμία συγκεκριμένη απάντηση.
Τουλάχιστον ας μη δουλευόμαστε μεταξύ μας. Η Ευρώπη θέτει τα κατώτατα όρια. Το πόσο ψηλότερα φορολογούμαστε είναι απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης.
