Με το βλέμμα στραμμένο στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθωρισμό του Απριλίου βρίσκονται κυβέρνηση, αγορά και νοικοκυριά, καθώς οι ενδείξεις δείχνουν ότι το κύμα ακρίβειας όχι μόνο επιμένει αλλά ενδέχεται να εισέρχεται σε νέα φάση έντασης. Κι αυτό παρά το ότι υπήρξε μια σχετική αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες. Ωστόσο το μπρεντ συνεχίζει να βρίσκεται πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι ενώ και το φυσικό αέριο είναι “γατζωμένο” πάνω από τα 43 ευρώ/ MWh στον Ολλανδικό κόμβο TTF.
Έτσι, η Ελληνική Στατιστική Αρχή αναμένεται στις 8 Μαΐου να ανακοινώσει τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για τον Απρίλιο του 2026, σε μια συγκυρία όπου η ενεργειακή κρίση, οι ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά και η αβεβαιότητα από τη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να πιέζουν τα εισοδήματα.
Ο Μάρτιος
Ήδη τον Μάρτιο ο πληθωρισμός είχε ανέλθει στο 3,9%, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να εντοπίζονται στα τρόφιμα, στη στέγαση και στις μεταφορές. Ωστόσο, τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat για τον Απρίλιο προκάλεσαν νέο συναγερμό, καθώς κατέγραψαν εκτίναξη του ελληνικού πληθωρισμού στο 4,6% από 3,4% τον προηγούμενο μήνα, όταν ο μέσος όρος της Ευρωζώνης διαμορφώθηκε στο 3%.
Εκρηκτική άνοδος στην ενέργεια
Καθοριστικός παράγοντας για τη νέα άνοδο ήταν η ενέργεια. Ο σχετικός δείκτης στην Ελλάδα με βάση τα πρώτα στοιχεία της Eurostat εκτινάχθηκε στο 21,9% τον Απρίλιο από 7,7% τον Μάρτιο, αντανακλώντας το διεθνές ράλι στις τιμές του πετρελαίου Brent και τη συνεχή άνοδο των καυσίμων στην αντλία.
Στην αντλία
Συγκεκριμένα, με βάση το Παρατηρητήριο του ΥΠΑΝ για τα καύσιμα και τις τιμοληψίες της 5η Μάη, η πανελλαδική μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έχει ήδη ξεπεράσει τα 2,08 ευρώ το λίτρο από περίπου 1,75 ευρώ πριν από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή στα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ το πετρέλαιο κίνησης έχει εκτοξευθεί από 1,568 ευρώ σε 1,88 ευρώ το λίτρο. Μέσα σε δύο μήνες, η επιβάρυνση έφθασε τα 33,5 λεπτά ανά λίτρο για την αμόλυβδη και τα 31,2 λεπτά για το ντίζελ κίνησης.
Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι το 83,6% των Ελλήνων χρησιμοποιεί αμόλυβδη βενζίνη, ενώ σχεδόν έξι στους δέκα μετακινούνται κυρίως με το ΙΧ τους. Παράλληλα, οι φόροι εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής. Σε γέμισμα 50 ευρώ, η πραγματική αξία του καυσίμου αντιστοιχεί μόλις σε 23,24 ευρώ, ενώ οι φόροι φθάνουν τα 26,76 ευρώ.
Παρά τις πιέσεις , πάντως, από πρατηριούχους και καταναλωτικές οργανώσεις για μείωση των φόρων στα καύσιμα, η κυβέρνηση αποφεύγει προς το παρόν τέτοιες παρεμβάσεις και εξετάζει μόνο επέκταση επιδοτήσεων τύπου Fuel Pass για το επόμενο δίμηνο.
Τα τρία σενάρια για τον πληθωρισμό
Στο φόντο αυτό πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, Βασίλης Κορκίδης, περιγράφει τρία πιθανά σενάρια για την πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες.
Το πρώτο και πιο αισιόδοξο προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση από το καλοκαίρι, εφόσον σταθεροποιηθούν οι διεθνείς τιμές ενέργειας και εξομαλυνθούν οι εφοδιαστικές αλυσίδες. Σε αυτή την περίπτωση, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα μπορούσε να κινηθεί μεταξύ 3,5% και 4%.
Το δεύτερο και πιθανότερο σενάριο αφορά τη διατήρηση υψηλού πληθωρισμού για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με τις τιμές ενέργειας, τροφίμων και μεταφορών να συνεχίζουν να ασκούν πιέσεις. Σε αυτό το περιβάλλον, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα παραμείνει κοντά στο 4%-4,5%.
Το τρίτο και πιο δυσμενές σενάριο συνδέεται με νέα κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων και περαιτέρω άνοδο των ενεργειακών τιμών. Τότε ο πληθωρισμός θα μπορούσε να υπερβεί ακόμη και το 5%, με σοβαρές συνέπειες για την αγοραστική δύναμη και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Καμπανάκι από ΔΝΤ και ΟΟΣΑ
Την ίδια ώρα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα κινηθεί κοντά στο 3,5% για το σύνολο του 2026, ωστόσο προειδοποιεί ότι οι συνέπειες της ενεργειακής κρίσης παραμένουν ισχυρές.
Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάστηκε στο Eurogroup την περασμένη Δευτέρα, από την αναπληρώτρια διευθύντρια του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Ογιά Τσελασούν, η μέση οικονομική απώλεια για ένα ελληνικό νοικοκυριό αναμένεται να φθάσει τα 400 ευρώ μέσα στο 2026, επίπεδο υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στο δυσμενές σενάριο, σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η επιβάρυνση θα μπορούσε να εκτιναχθεί ακόμη και στα 2.000 ευρώ ανά νοικοκυριό.
Το ΔΝΤ ασκεί παράλληλα κριτική στις οριζόντιες επιδοτήσεις, επισημαίνοντας ότι το 70% των μέτρων στήριξης δεν ήταν στοχευμένο, με αποτέλεσμα υψηλό δημοσιονομικό κόστος και περιορισμένη αποτελεσματικότητα για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Αντίστοιχα, στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην ενέργεια στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 7,3% τον Μάρτιο, ενώ στα τρόφιμα έφθασε το 4,5%, πάνω από τον μέσο όρο του Οργανισμού.
Αγορά σε πίεση και απαισιόδοξοι καταναλωτές
Πάντως, η ακρίβεια αποτυπώνεται πλέον έντονα και στην πραγματική οικονομία. Με βάση το ΙΟΒΕ, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε τον Απρίλιο στις -54,7 μονάδες, με τους Έλληνες να παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών έδιεξε ότι τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις κατέγραψαν μείωση πωλήσεων σε σχέση με πέρυσι, ενώ οι καταναλωτές στρέφονται πλέον συστηματικά σε φθηνότερα προϊόντα.
Μάλιστα, πρόεδρος του ΕΕΑ, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, επισημαίνει ότι η άνοδος του πληθωρισμού και η παρατεταμένη ακρίβεια «συρρικνώνουν διαρκώς το εισόδημα των πολιτών και περιορίζουν την αγοραστική τους δυνατότητα», ζητώντας πιο στοχευμένες παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των τιμών και τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Σούπερ μάρκετ: Ακριβότερα καλάθια, λιγότερες αγορές
Την αλλαγή στη συμπεριφορά των καταναλωτών επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία από τα σούπερ μάρκετ. Οι συνολικές πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 6,9% το πρώτο τρίμηνο του 2026, αγγίζοντας τα 3,49 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω των ανατιμήσεων και της αύξησης στα φρέσκα προϊόντα.
Ωστόσο, στο ηλεκτρονικό εμπόριο οι καταναλωτές εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι. Οι online παραγγελίες μειώθηκαν κατά 4%, ενώ αυξήθηκε η μέση αξία του «καλαθιού», καθώς τα νοικοκυριά πραγματοποιούν λιγότερες αλλά μεγαλύτερες αγορές, επιχειρώντας να περιορίσουν τα έξοδα μεταφοράς και τις συχνές επισκέψεις.
Εντατικοί έλεγχοι στην αγορά
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αρχές εντείνουν τους ελέγχους για φαινόμενα αισχροκέρδειας. Πρόστιμο ύψους 512.551 ευρώ επιβλήθηκε στην εταιρεία KAFEA TERRA για υπέρβαση του επιτρεπόμενου περιθωρίου μικτού κέρδους σε 98 κωδικούς προϊόντων καφέ, ενώ οι έλεγχοι συνεχίζονται σε όλη την αγορά.
