Στο TikTok, τα βίντεο με τον τίτλο «Πόσο είναι το bodycount σου;» πλημμυρίζουν τις οθόνες μας τα τελευταία χρόνια. Νεαροί άντρες ρωτούν, γελούν, κρίνουν και απαξιώνουν, όταν το «νούμερο» μιας γυναίκας ξεπερνά τις τρεις ή πέντε σχέσεις. Το μήνυμα ξεκάθαρο: μια γυναίκα με «υψηλό» bodycount δεν αξίζει σεβασμό, δεν είναι «πιστή», δεν είναι «σωστή».
«Βλέπουμε ένα αντιφεμινιστικό κύμα που τρέφεται από τους αλγόριθμους των social media»
Η Μαρί-Ζοζέφ Μπερτινί, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Côte d’Azur και ειδική σε θέματα φύλου, σε συνέντευξή της στη Liberation, το δηλώνει ξεκάθαρα: «Βλέπουμε ένα αντιφεμινιστικό κύμα που τρέφεται από τους αλγόριθμους των social media». Τα δίκτυα, εξηγεί, ενισχύουν τις πιο ακραίες φωνές, κάνοντας viral τον διαδικτυακό διασυρμό. Ένας influencer με μηδενική κοινωνική επιρροή στην πραγματική ζωή μπορεί, μέσα σε λίγες ώρες, να αποκτήσει εκατομμύρια views, μόνο και μόνο επειδή βρήκε έναν νέο τρόπο να αναπαράγει παλιές, πατριαρχικές αντιλήψεις.
Το μακάβριο παρελθόν του bodycount
Ο όρος «bodycount» έχει αρκετά μακάβρια καταγωγή. Στον πόλεμο του Βιετνάμ, σήμαινε τον αριθμό των νεκρών στο πεδίο μάχης. Από τις αρχές του 2000, σε φόρουμ όπως το 4Chan, το Reddit ή το γαλλικό JeuxVideo.com, μετατράπηκε σε σεξιστική προσβολή που στοχοποιεί τις γυναίκες. «Τι πιο δραματικό από το να μειώνεις το σώμα μιας γυναίκας σε έναν αριθμό, εργαλείο επίδειξης για τους άντρες και εξευτελισμού για τις ίδιες;» σχολιάζει η Μπερτινί.
«Η εμμονή να ελέγχεται το σώμα των γυναικών δεν είναι καινούργια. Αλλά αν δεν την πολεμήσουμε τώρα, τα social media θα τη μετατρέψουν σε κανονικότητα για μια ολόκληρη γενιά.»
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στους νεότερους, αν και είναι πιο έντονο στους 15-24 ετών — μια γενιά που δεν έχει γνωρίσει ποτέ τον κόσμο χωρίς social media. Οι μεγαλύτερες ηλικίες άλλωστε μοιράζονται την ίδια ηθική: για τους άντρες, οι πολλές σχέσεις είναι «κατάκτηση». Για τις γυναίκες, «ντροπή».
Όσο πιο κενό το περιεχόμενο, τόσο πιο πολλά τα like
Η λίστα των «σταρ» του μισογυνισμού περιλαμβάνει άνδρες, όπως ο Άντριου Τέιτ, ο οποίος είναι παγκοσμίως γνωστός για τον σεξιστικό οχετό που εξαπολύει με κάθε ευκαιρία, αλλά ακόμη και γυναίκες, όπως η ακροδεξιά influencer Thaïs d’Escufon, που, με το ύφος των «παραδοσιακών συζύγων» (tradwives), προειδοποιεί τους άντρες να αποφεύγουν γυναίκες με «υψηλό» bodycount. Το αφήγημά της, κενό από αποδείξεις, βρίσκει τεράστια απήχηση — αποδεικνύοντας ότι στα social media «όσο πιο κενό το περιεχόμενο, τόσο πιο πολύ δουλεύει», λέει η καθηγήτρια.
Ακόμη και η ιστορία του Facebook, θυμίζει η Μπερτινί, έχει παρόμοιες ρίζες: ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ και οι συνεργάτες του το ξεκίνησαν «ως κατάλογο των σωματικών και φυσικών επιδόσεων των γυναικών συμφοιτητριών τους στο Χάρβαρντ». Ένα πρωτότυπο ψηφιακού bodycount.
Η ειδικός είναι σαφής: η μόνη αντίσταση είναι η εκπαίδευση. Μαθήματα ισότητας, σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, δράσεις κατά των στερεοτύπων στα σχολεία. «Όσο κι αν οι συντηρητικοί πολεμούν αυτές τις πρωτοβουλίες, είναι το μοναδικό όπλο που έχουμε», τονίζει.
«Η εμμονή να ελέγχεται το σώμα των γυναικών δεν είναι καινούργια. Αλλά αν δεν την πολεμήσουμε τώρα, τα social media θα τη μετατρέψουν σε κανονικότητα για μια ολόκληρη γενιά.»
