Χθες το βράδυ, η Άνω Γλυφάδα έμοιαζε να έχει βγει από άλλη εποχή. Oρμητικά νερά, λάσπες, πέτρες, δρόμοι που έγιναν χείμαρροι, αυτοκίνητα παρασυρμένα, γειτονιές αποκλεισμένες. Οι εικόνες που καταγράφηκαν περιγράφηκαν ήδη ως «βιβλικής καταστροφής» και δεν είναι υπερβολή. Tόνοι φερτών υλικών κατέβηκαν από τις πλαγιές, δρόμοι έγιναν απροσπέλαστοι, ζημιές σε υποδομές και περιουσίες, ακόμη και ανθρώπινες απώλειες.
Ο Δήμος Γλυφάδας οδηγείται σε κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, ακριβώς επειδή η «επόμενη μέρα» δεν είναι απλώς καθαρισμοί και αντλήσεις είναι διαχείριση μιας συνολικής κατάρρευσης στο πεδίο.
Και δεν ήταν μόνο η Γλυφάδα.
Στον Δήμο Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης τα προβλήματα αποτυπώθηκαν με πλημμύρες και κατολισθήσεις, με επίσημες αναφορές και εικόνες ζημιών που οδήγησαν επίσης σε κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης για μήνες, ώστε να τρέξουν διαδικασίες αποκατάστασης.
Στη Βάρη και στη Βάρκιζα, σπίτια πλημμύρισαν, δρόμοι μετατράπηκαν σε λίμνες και η καθημερινότητα «έσπασε» μέσα σε λίγες ώρες.
Κι όμως, το πιο δύσκολο κομμάτι σε τέτοιες στιγμές δεν είναι να περιγράψεις τη ζημιά. Είναι να πεις καθαρά ποιος τη γεννά.
Για όλα φταίμε εμείς
Ναι, η κακοκαιρία ήταν έντονη. Ναι, έπεσε πολύ νερό. Όμως το νερό δεν είναι ο εχθρός. Το νερό κάνει αυτό που έκανε πάντα, ψάχνει διέξοδο, ψάχνει κοίτη, ψάχνει χαμηλά. Ο πραγματικός «συντελεστής καταστροφής» είναι ότι εμείς του κλείσαμε τον δρόμο.
Για δεκαετίες χτίσαμε πάνω σε ρέματα, μπαζώσαμε φυσικές διαδρομές, «τακτοποιήσαμε» αυθαίρετα, σπρώξαμε το τοπίο να προσαρμοστεί στα σχέδιά μας αντί να προσαρμόσουμε τα σχέδιά μας στο τοπίο. Και μετά απορούμε γιατί «κατέβηκε το βουνό» και «βουλιάξαν τα πάντα».
Ακόμη και στις αναλύσεις που δημοσιεύτηκαν για την Άνω Γλυφάδα, αναδεικνύεται ο ρόλος των ρεμάτων και των παρεμβάσεων (υπογειοποιήσεις/μπαζώματα) ως κρίσιμος παράγοντας που επιβαρύνει τέτοιες καταστάσεις.
Δεν είναι μια «θεομηνία» που πέφτει από τον ουρανό και τελειώνει εκεί. Είναι ένα ανθρώπινο έργο που επιστρέφει σαν μπούμερανγκ.
Η ευθύνη δεν είναι μόνο “η εξουσία”. Είναι και η κοινωνία
Βολεύει να δείχνουμε μόνο τους «από πάνω». Να λέμε «το κράτος», «ο δήμος», «οι υπηρεσίες», «οι ανύπαρκτες υποδομές». Ναι, η εξουσία έχει τεράστια ευθύνη. Για τα σχέδια που δεν έγιναν, για τα έργα που έμειναν στα χαρτιά, για τους καθαρισμούς που θυμόμαστε όταν πια είναι αργά, για τα ρέματα που αντιμετωπίστηκαν ως οικόπεδα.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό.
Γιατί δίπλα στην αδράνεια της εξουσίας υπάρχει και η συνενοχή της καθημερινότητας. Aνθρωποι που, εκμεταλλευόμενοι γνωριμίες, «παραθυράκια», συνθήκες, σιωπές και κενά του νόμου, καταπατούν, μπαζώνουν, επεκτείνονται, «βολεύονται». Και όταν έρθει η ώρα του λογαριασμού, φταίει πάλι «η κακιά στιγμή».
Όχι. Δεν είναι κακιά στιγμή. Είναι κακό μοντέλο.
Το τίμημα φαίνεται σε μία νύχτα – αλλά χτίζεται χρόνια
Η Πυροσβεστική δέχτηκε εκατοντάδες κλήσεις, οι μετακινήσεις έγιναν επικίνδυνες, οι βασικές αρτηρίες αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα, άνθρωποι εγκλωβίστηκαν, περιοχές έμειναν χωρίς ρεύμα.
Αυτά είναι τα αποτελέσματα. Η αιτία όμως είναι παλιά και γνωστή. H αυταπάτη ότι μπορούμε να «δαμάσουμε» τη φύση με μπετόν.
Η φύση δεν εκδικείται. Απλώς δεν διαπραγματεύεται.
Κι αν θέλουμε να λέμε την αλήθεια χωρίς υπεκφυγές, πρέπει να τη γράψουμε όπως είναι.
Για ό,τι τραβάμε, φταίμε εμείς.
Εμείς ως κοινωνία που ανεχτήκαμε.
Εμείς ως πολίτες που «κλείσαμε το μάτι» στην παρανομία.
Εμείς ως διοικήσεις που αφήσαμε τα ρέματα να γίνουν άγνωστες λέξεις.
Εμείς που κοιτάξαμε αλλού όταν έπρεπε να προστατεύσουμε τον τόπο που μας κρατάει όρθιους.
Και τώρα, μέσα στη λάσπη, μέσα στα φερτά, μέσα στις καθιζήσεις και στους κρατήρες, το νερό μας λέει το πιο απλό πράγμα:
Αν δεν σεβαστείς τη διαδρομή μου, θα τη θυμηθείς με πόνο.
