Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο – Μέρος Β’
Μετά τη δημοσίευση του πρώτου μέρους για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, ο Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός Πέτρος Σαντ επιστρέφει με τη δεύτερη ενότητα της ανάλυσής του, εστιάζοντας αυτή τη φορά στα δεδομένα που ορίζουν την ταυτότητα της πόλης.
Το άρθρο που ακολουθεί είναι το Β’ μέρος της σειράς και εντάσσεται σε μια προσπάθεια ουσιαστικού διαλόγου για το μέλλον της Ραφήνας και του Πικερμίου.
Το Γ’ μέρος θα δημοσιευτεί στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας μας την επόμενη εβδομάδα και παράλληλα θα αναρτηθεί και στο διαδίκτυο.
Αναζητήστε το και μείνετε συντονισμένοι.
“ΤΟΠΙΚΟ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ (ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’)
Τα δεδομένα και πως αυτά ορίζουν την ταυτότητα της Πόλης.
Πολλές συζητήσεις με κατοίκους έχουν οδηγήσει σε ένα συμπέρασμα το οποίο μπορεί να αναφερθεί για πολλές περιοχές της χώρας αλλά και να χαρακτηρίσει ακόμα και τον ίδιο τον Έλληνα. «Χωρίς Ταυτότητα».
Η πόλη της Ραφήνας ξεκίνησε ώς το γραφικό ψαροχώρι με τους φιλόξενους πρόσφυγες και το φρέσκο ψάρι, την καθαρή θάλασσα και την ημερήσια εκδρομή από την Αθήνα μέσω της «Μαραθώνιας» διαδρομής. Ανέκαθεν, αποτελούσε στάση το «Χάνι» του Πικερμίου, σταυροδρόμι για τα Σπάτα και την ορεινή Πεντέλη. Αυτός ο γραφικός χαρακτήρας, αυτή η ταυτότητα του τόπου μας, με την πάροδο των ετών χάθηκε. Χάθηκε γιατί δεν υπήρξε Στρατηγική ανάπτυξης με γνώμονα τα γεωγραφικά, πολιτισμικά, χωροτακτικά και πολεοδομικά δεδομένα. Ελλείψει Στρατηγικής και οράματος η πόλεις μας αναπτύχτηκαν άναρχα, αυθαίρετα και άσχημα. Είναι προϊόν έλλειψης Στρατηγικής και αποτελεί ασχήμια ο μεγάλος συντελεστής δόμησης στον κάβο του Πρωτέα, ανεξάρτητα αν προσωρινά οδήγησε σε οικονομική ανάπτυξη. Ο στόχος δεν είναι η οικονομική ανάπτυξη. Ο στόχος είναι η αειφόρος ανάπτυξη και η εναρμόνιση με το περιβάλλον, η χρήση των νέων τεχνολογιών προς όφελος των κατοίκων, η ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, η χάραξη στρατηγικών εύρυθμης λειτουργίας και ορθολογικής ανάπτυξης. Ο βασικός μοχλός δράσης όλων των παραπάνω είναι η χωροταξία. Είναι ο σχεδιασμός στον χάρτη της πόλης, των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των διαφορετικών χρήσεων με γνώμονα την εύρυθμη και ορθή λειτουργία. «Πεδίο δόξης λαμπρόν» το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Γιατί πραγματικά αυτό το εργαλείο αυτό κάνει. Αλλά ας πάμε στα δεδομένα που έχουμε γιατί με αυτά θα πρέπει να δουλέψουμε προσθέτοντας ιδέες (από όλους = ομαδική εργασία), προσθέτοντας λύσεις και αποβάλλοντας αγκυλώσεις.
Το Πικέρμι.
Περιοχή επί το πλείστων αγροτική με κατακερματισμένες (λαχίδια) γεωργικές εκτάσεις, 3 ορεινούς οικισμούς (Ντράφι, Διώνη, Καλλιτεχνούπολη) και τον οικισμό προ του 1923 του κέντρου του Πικερμίου. Δύο μικρές εγκεκριμένες Βιομηχανικές περιοχές (ΕΛΜΠΙΣΚΟ και περιοχή ΚΑΠΕ), την περιοχή ΖΑΑ (Ζώνη Αστικού Αναδασμού) του ΑΟΟΑ (Αυτόνομου Οικοδομικού Οργανισμού Αξιωματικών), τις περιοχές Μέσης Προστασίας τοπίου Πικερμίου, τις περιοχές Αρχαιολογικού χώρου Πικερμίου (παλαιοντολογικά ευρήματα). Το Πικέρμι βόρεια συνορεύει με τον ορεινό όγκο της Πεντέλης και Νότια με τον κάμπο των Σπάτων. Δυτικά με την εκτός σχεδίου Περιοχή του Δήμου Παλλήνης και Ανατολική με την Δ.Ε. Ραφήνας. Το Πικέρμι έχει την τύχη να έχει Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο από το 2004. Βέβαια η Πολεοδόμηση του κέντρου ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ ο οικοδομικός συνεταιρισμός «Δασαμάρι» ή Βόρεια Διώνη έχει ακόμα προβλήματα δεδομένου ότι δεν ολοκληρώθηκαν εγκαίρως τα έργα υποδομής με αποτέλεσμα αν και εντός σχεδίου να φέρει οδικό δίκτυο χωματόδρομων σε μεγάλο ποσοστό. Η Μονή Παντοκράτορος αποτελεί πόλο έλξης πιστών και τουριστών, ενώ το ρέμα Βαλανάρη κρύβει (και καλά κάνει) μικρούς παράδεισους στους πεζοπόρους και τους νέους περιπατητές. Το Πικέρμι αγαπήθηκε για την φύση του και τον συνδυασμό δάσους και κατοικίας εντός σχεδίου με αποτέλεσμα να αποτελεί πλέον περιοχή Ά κατοικίας δεδομένης της μικρής απόστασης από το κέντρο της Αθήνας αλλά και μέσω της Αττικής οδού με περιοχές του λεκανοπεδίου.
Η Ραφήνα.
Ανέκαθεν τουριστική περιοχή, πόλος έλξης για τους κατοίκους της Αθήνας, χωρίς χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, με επίκεντρο το Λιμάνι. Το λιμάνι πάντα ήταν η καρδιά της πόλης, συνέδεε τις Κυκλάδες αλλά και την Κάρυστο και το Μαρμάρι με την Αθήνα. Οικιστικά αναπτύχθηκε στις αρχές του 20ου Αιώνα με την μετοίκηση στην Διασταύρωση των Λιγνιτωρύχων από πολλά σημεία της χώρας, στα ορυχεία του Σκουζέ. Εν συνεχεία σχεδιάστηκε το κέντρο της πόλης όπου φιλοξένησε του πρόσφυγες από την Τριγλία της Βιθυνίας. Η επόμενη οργανωμένη και θεσμοθετημένη οικιστική ανάπτυξη πραγματοποιήθηκε στις περιοχές Πρωτέας, Νηρέας, Ορειχαλκουργοί καθώς και στον Νέο Βουτζά, περιοχές που πολεοδομήθηκαν ως Οικοδομικοί Συνεταιρισμοί κατά την διάρκεια της επταετίας. Πριν το 1983 και τον Νόμο Τρίτση επεκτάθηκε το σχέδιο πόλης της Ραφήνας βόρεια και δυτικά του κέντρου της πόλης μέχρι και την οδό Δημοκρατίας. Το 2004 και το 2014 εγκρίθηκε η Πολεοδομική Μελέτη «Κόκκινο Λιμανάκι» όπου επέκτεινε βόρεια το σχέδιο πόλης έως το όριο με τον τότε Δήμο Νέας Μάκρης (Λυκόρεμα). Πολεοδομικές Μελέτες «Πανόραμα – Σκαλοπάτι Νέος Χαράλαμπος» καθώς και «Μαύρα Αμπέλια» παραμένουν μόνο στα σχέδια από το έτος 1988 χωρίς τελικές εγκρίσεις. Την οικιστική ταυτότητα της πόλης ολοκληρώνουν οι αυθαίρετοι οικισμοί Περιβολάκια, Γεφύρι Λόρδου Βγένα, Βγένα, Νέος Πόντος, Νοσοκομείο Νταού και Διασταύρωση Ραφήνας. Αρχαιολογικοί χώροι βρίσκονται στον Πρωτοελλαδικό Οικισμό Ορειχαλκουργών, στο Ρωμαϊκό Βαλανείο ενώ περιοχές ενδιαφέροντος αποτελούν τα Ορυχεία Σκουζέ στην Διασταύρωση. Βόρεια η Ραφήνα συνορεύει με τον ορεινό όγκο της Πεντέλης και το Μάτι, Νότια με την οδό Αρίωνος και τον Δήμο Σπάτων, δυτικά με το Πικέρμι και ανατολικά με την θάλασσα.
Η Ταυτότητα.
Ελλείψει Χωροταξικού και Πολεοδομικού Σχεδιασμού η πόλη έχει αναπτυχθεί άναρχα. Η μελέτη του Τ.Π.Σ. πρέπει, μεταξύ άλλων, να δώσει στην πόλη πίσω την χαμένη ταυτότητά της. Πως? Ορίζοντας Χρήσεις Γης που θα αναδείξουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της. Ποιο είναι αυτό? Ο Τουρισμός, η εξοχική κατοικία, το πράσινο και οι ορεινοί όγκοι, η θάλασσα και οι παραλίες, το Λιμάνι. Η έμφαση πρέπει να δοθεί στις Τουριστικές Εγκαταστάσεις που σήμερα είναι ουσιαστικά ανύπαρκτες και μπορούν να δράσουν ώς μοχλός ανάπτυξης της πόλης σε συνδυασμό πάντα με την ολοκληρωμένη κυκλοφοριακή στρατηγική που επίσης αποτελεί αντικείμενο του Τ.Π.Σ.
Συνέχεια στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ “
Πέτρος Σαντ
Αγρονόμος Τοπογράφος
Μηχανικός ΕΜΠ, ΜΒΑ, IPMA-C
