Παλαιότερες μελέτες έδειχναν ότι το αλκοόλ αύξανε την «καλή» χοληστερόλη και μείωνε την πήξη του αίματος. Το Ιανουάριο του 2023, ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δήλωσε ότι καμία ποσότητα αλκοόλ δεν είναι ασφαλής. Φαίνεται πως αυτή η σχέση ανθρωπότητας-αλκοόλ ίσως βρίσκεται σε μια κρίση που μπορεί να οδηγήσει στο τέλος.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι τα ποτά δεν ήταν απλώς συνοδοιπόρος της προόδου αλλά προϋπόθεσή της: οι επιδράσεις τους στον ανθρώπινο προμετωπιαίο φλοιό επέτρεψαν σε «έντονα φυλετικά πρωτεύοντα» να συνεργαστούν με αγνώστους. Βέβαια το πόσο μεγάλη ήταν αυτή η επίδραση παραμένει αντικείμενο συζήτησης.
Μελέτη του 2025 σε 186 μη βιομηχανικές κοινωνίες βρήκε μια μέτρια θετική σχέση μεταξύ της παρουσίας ζυμωμένων ποτών και υψηλότερων επιπέδων πολιτικής πολυπλοκότητας. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι μικρό όταν αφαιρεθεί ο συγχυτικός παράγοντας της γεωργίας — κοινός μοχλός τόσο της πολιτικής ολοκλήρωσης όσο και της ζυθοποίησης. Ήταν οι πρώιμοι άνθρωποι μεθυσμένοι επειδή ήταν γεωργοί; Ή πολιτισμένοι επειδή ήταν μεθυσμένοι;
Αν και η συζήτηση θα συνεχιστεί, ο Economist αναφέρει μια νέα επιφυλακτικότητα απέναντι στο ποτό εξαπλώνεται, ιδίως στους νέους. Η εφηβική κατανάλωση έχει μειωθεί από τις αρχές της χιλιετίας σχεδόν σε όλες τις πλούσιες χώρες.
Οι νέοι περνούν περισσότερο χρόνο στα κοινωνικά δίκτυα και λιγότερο βγαίνοντας κρυφά για να συναντήσουν φίλους. Πολλοί βλέπουν το αλκοόλ ως έναν ακριβό τρόπο να θολώνεις το μυαλό σου και να χαλάς τον ύπνο σου, αναφέρει το βρετανικό μέσο. Ωστόσο, ιστορικά, η κοινωνική κατανάλωση αλκοόλ ενισχύει τους κοινωνικούς δεσμούς, βοηθώντας τις πρώιμες κοινωνίες να συνεργάζονται, να διαχειρίζονται συγκρούσεις και να σχηματίζουν συμμαχίες.
Οι πωλήσεις ποτών μειώνονται αργά στις πλούσιες χώρες. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση στον ΟΟΣΑ έπεσε από 8,9 λίτρα καθαρού αλκοόλ το 2011 σε 8,6 το 2021. Οι όγκοι στις 20 μεγαλύτερες αγορές του κόσμου συνέχισαν να μειώνονται, κατά 2% μεταξύ πανδημίας και 2024. Τα πρωτοσέλιδα μιλούν για «κορύφωση του ποτού».
Τα τελευταία χρόνια αυξήθηκε θεαματικά η χρήση φαρμάκων απώλειας βάρους. Τέτοια φάρμακα ίσως βοηθούν και στη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, επηρεάζοντας τα κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου και κάνοντας το ποτό λιγότερο ελκυστικό.
Νέα ποτά
Η βιομηχανία ποτών παρακολουθεί προσεκτικά αυτές τις τάσεις, τονίζει το Economist, λέγοντας πως δημιουργεί με ζήλο εναλλακτικά ποτά χωρίς ή με χαμηλό αλκοόλ. Οι πωλήσεις τους είναι ακόμη μικρό ποσοστό της αγοράς, αλλά αυξάνονται γρήγορα. Παράλληλα, αναπτύσσονται «λειτουργικά» ποτά με φυτικά εκχυλίσματα που υπόσχονται χαλάρωση, τόνωση ή κοινωνική ευκολία.
Κανένα τέτοιο ποτό δεν μπορεί να αναπαράγει πλήρως το ευρύ φάσμα επιδράσεων του αλκοόλ. Παρ’ όλα αυτά, η αναζήτηση ενός «μεθυσιού χωρίς ποτό» εντείνεται. Για τα τελευταία δέκα εκατομμύρια χρόνια, τίποτα δεν έχει ταιριάξει την ευελιξία, τη φορητότητα και τη διασκέδαση του αλκοόλ.
Μια τόσο παλιά συνήθεια δεν θα εξαφανιστεί από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως με τον χρόνο, τα ντουλάπια με τα ποτά ίσως αλλάξουν. Καθώς τα ποτά χωρίς αλκοόλ βελτιώνονται, περισσότεροι άνθρωποι θα τα επιλέγουν για να κοινωνικοποιούνται και να επιστρέφουν με ασφάλεια στο σπίτι.
Και καθώς τα λειτουργικά ποτά εξελίσσονται, περισσότεροι θα αναζητούν αυτή την «ευφορία χωρίς αλκοόλ». Το μέλλον ίσως φέρει περισσότερες επιλογές για ακριβή νευρολογική ρύθμιση — και, ίσως, μια επανανακάλυψη της μετριοπάθειας.
