Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι ο χρόνος που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο δεν έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι, όταν αναλυτές εκτιμούσαν ότι μια αμερικανοϊσραηλινή επίθεση είχε καθυστερήσει το χρονοδιάγραμμα έως και ένα έτος, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters.
Οι αξιολογήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένουν σε γενικές γραμμές αμετάβλητες, ακόμη και μετά από δύο μήνες πολέμου που ξεκίνησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, εν μέρει για να αποτρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία από την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.
Οι πιο πρόσφατες αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου επικεντρώθηκαν σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, ωστόσο το Ισραήλ έχει πλήξει και αρκετές σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το γεγονός ότι το χρονοδιάγραμμα παραμένει αμετάβλητο υποδηλώνει ότι ο σημαντικός περιορισμός του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης πιθανόν να απαιτεί την καταστροφή ή απομάκρυνση του εναπομείναντος αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU).
Ο πόλεμος έχει «παγώσει» από τότε που οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε εκεχειρία στις 7 Απριλίου, με στόχο τη διαπραγμάτευση ειρήνης. Οι εντάσεις παραμένουν υψηλές, καθώς και οι δύο πλευρές εμφανίζονται βαθιά διχασμένες, ενώ το Ιράν έχει περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, μπλοκάροντας περίπου το 20% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου και προκαλώντας παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχει δηλώσει δημόσια ότι οι ΗΠΑ στοχεύουν στο να αποτρέψουν το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο μέσω συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν καταλήξει πριν από τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου ότι το Ιράν πιθανότατα μπορούσε να παράγει αρκετό εμπλουτισμένο ουράνιο για ένα όπλο και να κατασκευάσει βόμβα μέσα σε περίπου τρεις έως έξι μήνες, σύμφωνα με δύο πηγές.
Μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ τον Ιούνιο σε Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν, οι εκτιμήσεις μετατοπίστηκαν προς τα πάνω, σε περίπου εννέα μήνες έως ένα έτος.
Οι επιθέσεις κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού.
Ωστόσο, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας δεν έχει καταφέρει να εντοπίσει περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%. Πιστεύει ότι περίπου το μισό βρισκόταν σε υπόγειο τούνελ στο ερευνητικό κέντρο του Ισφαχάν, χωρίς όμως να μπορεί να το επιβεβαιώσει από τότε που ανεστάλησαν οι επιθεωρήσεις.
«Παρότι η Επιχείρηση Midnight Hammer κατέστρεψε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Επιχείρηση Epic Fury ενίσχυσε αυτή την επιτυχία αποδυναμώνοντας τη βιομηχανική αμυντική βάση του Ιράν», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς.
«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο – και δεν μπλοφάρει».
Η αποτροπή του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης ως βασικός στόχος των ΗΠΑ
Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, επαναλαμβάνουν ότι η εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν αποτελεί βασικό στόχο του πολέμου.
«Το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτός είναι ο στόχος της επιχείρησης», είχε γράψει ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς στις 2 Μαρτίου.
Το αμετάβλητο των εκτιμήσεων για τον χρόνο κατασκευής πυρηνικού όπλου αποδίδεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν στόχευσαν κυρίως πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ενώ το Ισραήλ έχει πλήξει πυρηνικούς στόχους, οι αμερικανικές επιθέσεις επικεντρώθηκαν στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες, στην ηγεσία του Ιράν και στη βιομηχανική του βάση.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν επίσης ότι μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου έχουν απομείνει ελάχιστοι στόχοι που μπορούν να πληγούν με ασφάλεια.
Ο Έρικ Μπρούερ, πρώην αναλυτής των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, σημείωσε ότι δεν προκαλεί έκπληξη η στασιμότητα των εκτιμήσεων, καθώς οι πρόσφατες επιθέσεις δεν στόχευσαν πυρηνικά στοιχεία.
«Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει όλο το πυρηνικό του υλικό, όσο γνωρίζουμε», είπε. «Και αυτό πιθανότατα βρίσκεται σε βαθιά υπόγεια σημεία όπου τα αμερικανικά όπλα δεν μπορούν να φτάσουν».
Το ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων για την ανάκτηση του εμπλουτισμένου ουρανίου έχει επίσης τεθεί υπό συζήτηση.
Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει πυρηνικά όπλα, ενώ τόσο οι αμερικανικές υπηρεσίες όσο και ο ΔΟΑΕ εκτιμούν ότι το πρόγραμμα όπλων σταμάτησε το 2003, αν και ορισμένοι ειδικοί και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι τμήματά του διατηρήθηκαν μυστικά.
Ο ρόλος των επιστημόνων
Η ακριβής αξιολόγηση των δυνατοτήτων του Ιράν παραμένει δύσκολη ακόμη και για τις ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών.
Ορισμένες εκτιμήσεις υποδηλώνουν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα μπορεί να έχει υποστεί μεγαλύτερη καθυστέρηση από αυτή που δείχνουν οι επίσημες αναφορές.
Ορισμένοι αξιωματούχοι, όπως ο Μάρκο Ρούμπιο, υποστηρίζουν ότι οι επιθέσεις στα αντιαεροπορικά συστήματα του Ιράν έχουν μειώσει τον κίνδυνο, καθώς περιορίζουν την ικανότητά του να προστατεύσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του.
Επιπλέον, οι δολοφονίες κορυφαίων Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων από το Ισραήλ έχουν δημιουργήσει σημαντική αβεβαιότητα για την τεχνική ικανότητα της Τεχεράνης.
«Η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία μπορεί να καταστραφεί», δήλωσε ο Ντέιβιντ Όλμπραϊτ, πρώην επιθεωρητής του ΟΗΕ.
