Από πολλές απόψεις δεν είναι μια καθόλου όμορφη εικόνα. Ένα κόμμα που το 2012-2015 έκανε τη μεγαλύτερη πολιτική έκπληξη στην Ευρώπη, αυτή τη στιγμή αποδιαρθρώνεται πλήρως. Διαλύεται σε πραγματικό χρόνο. Μικρή σημασία έχουν οι λεπτομέρειες των εξελίξεων, το ποιος ή ποια θα πάρει τα κλειδιά από ένα πολιτικό οικοδόμημα που έχει καταρρεύσει. Ακόμη πιο μικρή σημασία έχουν οι προσωπικοί σχεδιασμοί, οι φιλοδοξίες, οι όποιοι χειρισμοί ή υπολογισμοί. Με μια έννοια, το αποτέλεσμα μετράει. Και αυτό είναι ότι πολύ απλά ο ΣΥΡΙΖΑ διαλύεται.
Προφανώς, εδώ δεν φτάσαμε από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως, δεν είναι και σωστό να πούμε ότι για όλα φταίει η εμφάνιση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Γιατί πολύ απλά, η διάλυση είχε γίνει νωρίτερα.
Για την ακρίβεια ο κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ, είχε κλείσει στις εκλογές του 2019. Το κόμμα είχε πάρει ένα αξιοπρεπές ποσοστό, αρκετά πάνω από τις προσδοκίες, κάτι που αποδείκνυε ότι διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς με σημαντικό μέρος της κοινωνίας και μια καινούρια σελίδα άνοιγε για τη χώρα, σε μεγάλο βαθμό επειδή ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ που κατάφερε να βγάλει τη χώρα από τα μνημόνια.
Όμως, η νέα εποχή, όπου οι πολίτες αναζητούσαν την «κανονικότητα», ύστερα από μια τραυματική δεκαετία, απαιτούσε και νέα σχήματα. Απαιτούσε επανίδρυση μιας σύγχρονης προοδευτικής και δημοκρατικής παράταξης, με έμφαση όχι πλέον στο πώς θα εκφραστεί η διαμαρτυρία και θα γίνει πράξη η αντίσταση, αλλά πρωτίστως στο πώς θα μπορούσε να είναι μια μορφή διακυβέρνησης που να οδηγούσε τη χώρα σε μια νέα αναπτυξιακή δυναμική και σε μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή.
Αυτό δεν έγινε τότε. Ούτε νέα σχήματα για να υποδεχτούν την κοινωνία (και όχι απλώς κάποια ανοίγματα προς το κέντρο) διαμορφώθηκαν, ούτε σοβαρή προγραμματική επεξεργασία έγινε. Κυρίως δεν υπήρξε κανένα πραγματικό βήμα προς την αποφασιστική τομή με το παρελθόν που μια νέα εποχή απαιτούσε.
Η πανδημία έκανε σίγουρα τα πράγματα χειρότερα, συμπεριλαμβανόμενης της τροποποίησης για μια συνεδριακή διαδικασία που θα κάλυπτε αυτές τις ανάγκες. Όμως, το πρόβλημα αφορούσε την πολιτική βούληση και όχι τη συγκυρία και τις δυσκολίες της. Ακόμη χειρότερα, κυριάρχησε μια νοοτροπία που ήθελε την εξουσία να έρχεται ως «ώριμο φρούτο» εξαιτίας της δυσαρέσκειας για την πολιτική της ΝΔ, με αποτέλεσμα μια σχεδόν απώλεια επαφής με την πραγματικότητα και τις δυναμικές στην κοινωνία.
Αυτό οδήγησε στο καταστροφικό αποτέλεσμα του 2023 που ανέδειξε το βαθύ ρήγμα ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και ένα σημαντικό τμήμα των λαϊκών στρωμάτων. Εκείνων ακριβώς που έδωσαν στον ΣΥΡΙΖΑ τη δυναμική που τον οδήγησε στην κυβερνητική εξουσία
Και αντί αυτό το εκλογικό πλήγμα – σε συνδυασμό με την παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα, να λειτουργήσει ως ένα σοκ για την αναμέτρηση με τα στρατηγικά ερωτήματα, την ειλικρινή αυτοκριτική και την οργανωτική ανασυγκρότηση, με νέους όρους και στην κατεύθυνση νέων σχημάτων, κυριάρχησε η λογική της αντιπαράθεσης γύρω από τη διεκδίκηση της ηγεσίας, σχεδόν ως αυτοσκοπός, που διαμόρφωσε ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση και αποπροσανατολισμό στην ίδια την εκλογική βάση με αποτέλεσμα την εκλογή στην ηγεσία ενός ανθρώπου χωρίς σχέση με την Αριστερά και την πολιτική εν γένει και άρα έναν νέο γύρο διασπάσεων και βεβαίως τη σταδιακή αποδιάρθρωση του κόμματος (καθώς στην πολιτική δεν ισχύει το «συγγνώμη, ένα λάθος κάναμε, θα το διορθώσουμε αμέσως»).
Με αυτή την έννοια, η κριτική ως προς το γιατί λαμβάνονται πρωτοβουλίες που υποτίθεται ότι διαλύουν ένα κόμμα που το 2023 ήταν ακόμη αξιωματική αντιπολίτευση, παραβλέπει ότι η διάλυση δεν ξεκίνησε τώρα, αλλά ήδη αρκετά πριν το 2019.
Γιατί η κατάσταση με τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν εδώ και καιρό λίγο σαν το άμυαλο κογιότ σε εκείνο το καρτούν που βλέπαμε παιδιά στην τηλεόραση και που συνέχιζε να περπατάει στο κενό σαν κανονικά, μέχρι ότου κάποια στιγμή το συνειδητοποιούσε και έπεφτε.
Και ο ΣΥΡΙΖΑ από καιρό τώρα στο κενό περπατούσε, χωρίς βάση και γείωση στην πραγματικότητα. Απλώς τώρα το συνειδητοποίησε και αυτό πυροδοτεί τη διάλυση.
Είναι ευχάριστα όλα αυτά; Σίγουρα όχι. Όμως, δεν νομίζω ότι χρειάζεται να πέσουμε σε μια παραλλαγή «αριστερής μελαγχολίας».
Και ο λόγος είναι ότι όλα αυτά συμπίπτουν με το γεγονός ότι για πρώτη αφορά ακόμη και σε δημοσκοπικό επίπεδο καταγράφεται ένα «αντίπαλο δέος» απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, με την έννοια ότι αναδεικνύεται μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, που δοκιμάζει μια μακρά «πορεία προς τον λαό», με την έννοια της συζήτησης με την ίδια την κοινωνία, τις ανάγκες και τις αγωνίες της, παράλληλα με την προσπάθεια για προγραμματική επεξεργασία με βάση τη γνώση που φέρνουν άνθρωποι που έρχονται από την κοινωνία και όχι με βάση τις ισορροπίες των εσωκομματικών διαδρόμων.
Προφανώς και όλα αυτά δεν θα είναι εύκολα, ακριβώς γιατί όχι μόνο η κοινωνία είναι δύσπιστη, αλλά και η ίδια η συγκυρία είναι πιο απαιτητική. Στην περίοδο των μνημονίων, όντως σε μια κρίσιμη στιγμή αρκούσε να υπάρξει η δύναμη που θα συσπείρωνε την κοινωνία γύρω από ένα αίτημα αντίστασης και μια παλλαϊκή απαίτηση να μπει φραγμός σε μια συνθήκη κοινωνικής καταστροφής. Σήμερα, αυτό που απαιτείται είναι πολύ πιο συστηματική ικανότητα διακυβέρνησης που να μπορεί να βγάλει τη χώρα από τη σημερινή μετατόπιση στο περιθώριο της Ευρώπης, να ανακόπτει την κοινωνική κρίση που φέρνει η ακρίβεια, και να προτείνει μια εναλλακτική αναπτυξιακή δυναμική σε ένα διεθνές περιβάλλον όλο και πιο πιεστικό.
Και αυτό σημαίνει, επίσης ότι σε όλη αυτή την προσπάθεια δεν μετρούν ούτε τα κομματικά σύμβολα, ούτε η επιδίωξη του ενός ή του άλλου στελέχους να διεκδικήσουν την κληρονομιά ενός κόμματος που στην πραγματικότητα ήδη δεν υπάρχει.
Αυτό που μετράει είναι η ικανότητα να κοιτάς έξω από τους τοίχους των κομματικών γραφείων και την ψευδαίσθηση ασφάλειας που παρέχουν, προς την ίδια την πραγματικότητα και τα μεγάλα ερωτήματα που θέτει για το μέλλον αυτού του τόπου και του λαού του. Με τα λόγια του Μπρεχτ:
Χρειάζονται πολλά, τον κόσμο για ν’ αλλάξεις:
οργή κι επιμονή. Γνώση κ’ αγανάκτηση.
Γρήγορη απόφαση, στόχαση βαθιά
ψυχρή υπομονή, κι ατέλειωτη καρτερία.
Κατανόηση της λεπτομέρειας και κατανόηση του συνόλου.
Μονάχα η πραγματικότητα μπορεί να μας μάθει πώς
την πραγματικότητα ν’ αλλάξουμε.
Μπέρτολντ Μπρεχτ, από το θεατρικό έργο «Η απόφαση» (1930)
in.gr
