Στο κέντρο του Σαν Φρανσίσκο – όπως και σε άλλες 10 αμερικανικές πόλεις πλέον – μπορείτε εύκολα να καλέσετε ένα ταξί Waymo χωρίς οδηγό από το κινητό σας. Για έναν επιβάτη που το δοκιμάζει για πρώτη φορά, λένε πως αρκούν μόλις δύο λεπτά για να περάσει από την κατάπληξη στην ανία. Το να βλέπεις το τιμόνι να περιστρέφεται μόνο του, χωρίς άνθρωπο οδηγό, μοιάζει αρχικά με μαγεία. Πολύ σύντομα, όμως, καταντά κοινότοπο.
Σχεδόν την ίδια εμπειρία συναντά κανείς στη Γουχάν και σε πάνω από 20 ακόμα κινεζικές πόλεις, επιβιβαζόμενος σε ένα από τα ρομποταξί Apollo Go της Baidu. Οι κάτοικοι του Λονδίνου θα έχουν σύντομα την ευκαιρία να συγκρίνουν τις ανταγωνιστικές υπηρεσίες ΗΠΑ και Κίνας, όταν αμφότερες ξεκινήσουν πιλοτικά προγράμματα αυτόνομων οχημάτων στους δαιδαλώδεις δρόμους της βρετανικής πρωτεύουσας αργότερα φέτος. Παράλληλα, η λονδρέζικη start-up Wayve σχεδιάζει τις δικές της δοκιμές σε συνεργασία με την Uber.
Ωστόσο, η ιστορία διδάσκει ότι οι εταιρείες με την αρτιότερη τεχνολογία δεν κερδίζουν απαραίτητα. Συνήθως επικρατούν εκείνοι που μπορούν να εφαρμόσουν μια «σχεδόν εξίσου καλή» τεχνολογία με ταχύτητα, σε μεγάλη κλίμακα και με ανταγωνιστικό κόστος. Μία από τις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στον φυσικό κόσμο είναι η «ανομοιόμορφη νοημοσύνη» της (jagged intelligence), όπως την αποκαλεί ο ειδικός Andrej Karpathy. Τα συστήματα AI μπορεί να αριστεύουν σε ορισμένες διεργασίες λογικής και να αποτυγχάνουν παταγωδώς σε άλλες. Όμως, εξίσου καθοριστικός παράγοντας για τα αυτόνομα αυτοκίνητα θα είναι η διαχείριση της «ανομοιόμορφης υιοθέτησής» τους από την αγορά.
Μια πρόσφατη έκθεση του Special Competitive Studies Project (SCSP) υποστηρίζει ότι, ενώ οι αμερικανικές εταιρείες διατηρούν ακόμη τα πρωτεία στο πεδίο της καινοτομίας, οι Κινέζοι ανταγωνιστές τους προηγούνται ξεκάθαρα στην κούρσα της υλοποίησης. Την ώρα που οι Αμερικανοί ερευνητές έχουν επιλύσει πολλά από τα προβλήματα αξιοπιστίας και ασφάλειας που προκύπτουν από την «ανομοιόμορφη νοημοσύνη» (jagged intelligence) της AI, οι κινεζικές επιχειρήσεις καταφέρνουν να εξομαλύνουν με ταχείς ρυθμούς τα εμπόδια στην ευρεία υιοθέτηση της τεχνολογίας.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα πλεονεκτήματα της Κίνας είναι βιομηχανικά, ρυθμιστικά αλλά και ανθρώπινα. Οι κυρίαρχες βιομηχανίες της χώρας παράγουν το 90% ορισμένων κρίσιμων εξαρτημάτων, όπως τα συστήματα αισθητήρων λέιζερ Lidar, εξασφαλίζοντας τεράστιες οικονομίες κλίμακας. Ενδεικτικά, το κόστος ενός ρομποταξί στην Κίνα ανέρχεται σε περίπου 40.000 δολάρια, ενώ στις ΗΠΑ το ποσό αυτό εκτοξεύεται μεταξύ 130.000 και 200.000 δολαρίων.
Παράλληλα, το απλούστερο κανονιστικό πλαίσιο της Κίνας έχει επισπεύσει την κυκλοφορία των ρομποταξί, επιτρέποντας τη συλλογή πολύ μεγαλύτερου όγκου δεδομένων για τη βελτίωση της τεχνολογίας. Αντίθετα, στις ΗΠΑ, 31 διαφορετικές πολιτείες έχουν θεσπίσει δικούς τους κανόνες για τα αυτόνομα οχήματα, δημιουργώντας ένα δυσνόητο νομικό «μωσαϊκό» που δυσχεραίνει τη συμμόρφωση των εταιρειών.
Το κινεζικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει προσαρμοστεί ταχύτατα στις απαιτήσεις του αναδυόμενου κλάδου, εκπαιδεύοντας μια συνεχή ροή εξειδικευμένων μηχανικών ρομποτικής. Παράλληλα, το «ανθρώπινο νέφος» (human cloud) – το προσωπικό συντήρησης και υποστήριξης πελατών που στηρίζει τη βιομηχανία – είναι φθηνότερο στη διαχείρισή του στην Κίνα.
Μια διαφορετική κουλτούρα ανάληψης ρίσκου και ποικίλοι βαθμοί ατομικισμού αποτυπώνονται επίσης στις δύο χώρες. Ενώ μόλις το 35% των Αμερικανών δηλώνει πρόθυμο να επιβιβαστεί σε όχημα χωρίς οδηγό, το αντίστοιχο ποσοστό στους Κινέζους καταναλωτές αγγίζει το 60%. Παρ’ όλα αυτά, η Κίνα ανέστειλε πρόσφατα την έκδοση νέων αδειών για αυτόνομα οχήματα, μετά από μια δυσλειτουργία που έθεσε εκτός λειτουργίας πάνω από 100 ρομποταξί της Apollo Go στη Γουχάν τον περασμένο Μάρτιο. Παράλληλα, οι τοπικοί οδηγοί ταξί πραγματοποιούν διαμαρτυρίες κατά των αυτόνομων ανταγωνιστών τους, γεγονός που ενδέχεται να επιβραδύνει περαιτέρω την εξάπλωση της τεχνολογίας.
Στις ΗΠΑ, η Waymo υπογραμμίζει εδώ και καιρό την κρισιμότητα της ασφάλειας. Η θυγατρική της Alphabet υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας ερείδεται τόσο σε ηθική όσο και σε επιχειρηματική βάση. Περισσότεροι από 120 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους καθημερινά σε τροχαία δυστυχήματα στους αμερικανικούς δρόμους. Είναι καιρός να πάψουμε να αντιμετωπίζουμε την αυτόνομη οδήγηση ως ένα «ριψοκίνδυνο τεχνολογικό στοίχημα» και να αρχίσουμε να τη διαχειριζόμαστε ως μια «παρέμβαση για τη δημόσια υγεία», έγραψε στους New York Times ο νευροχειρουργός Jonathan Slotkin.
Μέχρι σήμερα, οι επιδόσεις της Waymo στον τομέα της ασφάλειας είναι εντυπωσιακές συγκριτικά με άλλους παρόχους, όπως η Tesla. Τα ρομποταξί της έχουν διανύσει συνολικά πάνω από 200 εκατομμύρια μίλια χωρίς να σημειωθεί κανένας θάνατος. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά απαιτούν προσεκτική ανάγνωση. Τα περισσότερα από αυτά τα μίλια έχουν διανυθεί σε πόλεις με καλοκαιρία, με χαμηλές ταχύτητες και σε πλήρως χαρτογραφημένους δρόμους. Επιπλέον, τα σχετικά περιορισμένα δείγματα δεδομένων μπορούν να ανατραπούν από ένα και μόνο τραγικό συμβάν. Το Concorde υπήρξε το «ασφαλέστερο» εμπορικό αεροσκάφος για 24 χρόνια. Έγινε στατιστικά το «πιο επικίνδυνο» μέσα σε μία νύχτα, μετά την πρώτη του μοιραία συντριβή το 2000.
Όπως υποδεικνύει η SCSP, οι κυβερνήσεις παγκοσμίως οφείλουν να αναλάβουν δράση για τη θέσπιση εθνικών – ή ιδανικά διεθνών – κανόνων, οι οποίοι θα διευκολύνουν την ενσωμάτωση των αυτόνομων οχημάτων στην καθημερινότητα. Μπορούν, επίσης, να επιβάλουν αυστηρότερα πρότυπα διαφάνειας και να εφαρμόσουν σχολαστικούς ελέγχους και διαδικασίες ασφαλείας, ώστε να τονωθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών.
Η αγορά των οχημάτων χωρίς οδηγό δεν θα εξελιχθεί απαραίτητα σε ένα πεδίο όπου «ο νικητής τα παίρνει όλα». Είναι πιθανό να ευδοκιμήσουν ταυτόχρονα αρκετοί πάροχοι με διαφορετικές τεχνολογίες και επιχειρηματικά μοντέλα. Εξάλλου, οι καταναλωτές σε διαφορετικές αγορές ενδέχεται να κάνουν διαφορετικούς συμβιβασμούς ανάμεσα στην ευκολία, την τιμή και την αίσθηση ασφάλειας. Σύντομα, οι κάτοικοι του Λονδίνου θα έχουν την ευκαιρία να καταθέσουν τη δική τους άποψη.
