Όταν η σιωπή είναι απόφαση: γιατί όλα δείχνουν ότι ο Μαδούρο δεν συνελήφθη, αλλά παραδόθηκε
του Σπύρου Μαυρολέων
Η επιχείρηση των Ηνωμένες Πολιτείες στη Βενεζουέλα δεν θα καταγραφεί ως μια ακόμη στρατιωτική επέμβαση. Θα μείνει ως ένα γεγονός που χαρακτηρίστηκε από κάτι σπανιότερο στον σύγχρονο πόλεμο: την απουσία αντίδρασης.
Και ακριβώς αυτή η απουσία είναι που αλλάζει το ερώτημα.
Όχι πώς συνελήφθη ο Νικολάς Μαδούρο, αλλά αν συνελήφθη ποτέ.
Ένα κράτος που μπορούσε να πολεμήσει
Η Βενεζουέλα δεν είναι ένα αδύναμο ή ανοχύρωτο κράτος. Διαθέτει μαχητικά Su-30MK2, αεροσκάφη 4+ γενιάς, με επιχειρησιακή εμβέλεια, σύγχρονα ραντάρ και δυνατότητα εμπλοκής πολλαπλών στόχων. Τα αεροσκάφη αυτά αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της βενεζουελανής Πολεμικής Αεροπορίας και έχουν παρουσιαστεί επανειλημμένα ως εργαλείο αποτροπής.
Παράλληλα, η χώρα έχει επενδύσει συστηματικά σε πολυεπίπεδη αντιαεροπορική άμυνα.
S-300VM για μεγάλες αποστάσεις, Buk-M2 για μεσαίο βεληνεκές, Tor-M1 και φορητά αντιαεροπορικά για εγγύς άμυνα. Πρόκειται για πλέγμα σχεδιασμένο όχι για παρελάσεις, αλλά για πραγματικές συνθήκες σύγκρουσης.
Και όμως, την ημέρα της επιχείρησης, κανένα από αυτά τα συστήματα δεν «μίλησε».
Μια επιχείρηση που όλοι έβλεπαν να έρχεται
Στη σύγχρονη εποχή, μια επιχείρηση τέτοιας κλίμακας δεν οργανώνεται στο σκοτάδι. Μετακινήσεις αεροσκαφών, πλοίων, ελικοπτέρων, ανεφοδιασμών και δυνάμεων υποστήριξης αφήνουν ίχνη. Δορυφόροι, ραντάρ και διεθνή συστήματα παρακολούθησης καταγράφουν κάθε βήμα.
Η εικόνα υπήρχε.
Δεν επρόκειτο για αιφνιδιασμό της τελευταίας στιγμής.
Το εύλογο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι γιατί δεν πρόλαβαν να αντιδράσουν, αλλά γιατί επέλεξαν να μην το κάνουν.
Οι σύμμαχοι που έμειναν σιωπηλοί
Η στρατιωτική συνεργασία της Βενεζουέλας με τη Ρωσία είναι γνωστή και καταγεγραμμένη. Ρώσοι σύμβουλοι, τεχνικοί και εκπαιδευτές έχουν βρεθεί στη χώρα για τη λειτουργία και συντήρηση ρωσικών οπλικών συστημάτων.
Και όμως, δεν υπήρξε καμία δημόσια προειδοποίηση, καμία αποτρεπτική κίνηση, καμία ένδειξη ότι η Μόσχα επρόκειτο να παρέμβει.
Η σιωπή αυτή δεν δείχνει άγνοια· δείχνει πολιτικό υπολογισμό.
Όταν η μη αντίσταση γίνεται στρατηγική
Σε περιπτώσεις βίαιης ανατροπής ή σύλληψης ηγετών από εξωτερικές δυνάμεις, η ιστορία είναι γεμάτη από εικόνες χάους: μάχες στους δρόμους, αιματοχυσία, διάλυση της διοίκησης.
Στην περίπτωση του Νικολάς Μαδούρο, το μοτίβο ήταν διαφορετικό.
Περιορισμένη χρήση βίας, ελεγχόμενη μετάβαση, καμία γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση. Σαν να είχε προηγηθεί μια απόφαση που πάρθηκε πριν πέσει η πρώτη βολή.
Η ανάγνωση πίσω από τα γεγονότα
Όταν ένα κράτος:
-
διαθέτει μαχητικά και αντιαεροπορικά,
-
έχει εικόνα της επερχόμενης επιχείρησης,
-
γνωρίζει ότι μια αντίδραση θα οδηγούσε σε ευρεία σύγκρουση,
τότε η μη χρήση αυτών των μέσων δεν είναι αδυναμία. Είναι επιλογή.
Συμπέρασμα
Τα στοιχεία οδηγούν σε ένα συμπέρασμα που δύσκολα αμφισβητείται:
Η Βενεζουέλα μπορούσε να αντιδράσει.
Οι σύμμαχοί της γνώριζαν.
Η επιχείρηση δεν ήταν αόρατη.
Κι όμως, δεν υπήρξε αντίσταση.
Άρα, ο Μαδούρο δεν συνελήφθη με τη στενή έννοια του όρου.
Παραδόθηκε, στο πλαίσιο μιας πολιτικής και γεωπολιτικής απόφασης αποφυγής μιας σύγκρουσης που θα είχε ανυπολόγιστο κόστος για τη χώρα και την περιοχή.
Σε έναν κόσμο όπου οι πόλεμοι κρίνονται όλο και περισσότερο στα παρασκήνια, η υπόθεση της Βενεζουέλας θυμίζει ότι καμιά φορά η πιο καθοριστική κίνηση δεν είναι αυτή που συνοδεύεται από εκρήξεις, αλλά εκείνη που γίνεται σιωπηλά.
Υ.Γ.
Οι πόλεμοι, πλέον, δεν κρίνονται απαραίτητα στο πεδίο της μάχης. Κρίνονται πριν ξεκινήσουν.
Σε ένα περιβάλλον όπου η στρατιωτική ισχύς συνδυάζεται με πληροφορία, οικονομικά δεδομένα, συμμαχίες και γεωπολιτικό «λογιστικό καταμερισμό», τα κράτη ζυγίζουν το κόστος και το όφελος εκ των προτέρων.
Αν αντιληφθείς ότι δεν μπορείς να κερδίσεις, αν καταλάβεις ότι δεν έχεις “πλάτες”, τότε η σύγκρουση εγκαταλείπεται πριν εξελιχθεί σε πόλεμο. Η ήττα αποφεύγεται όχι με όπλα, αλλά με επιλογές.
Αντίθετα, όταν θεωρείς ότι διαθέτεις στήριξη – όπως στην περίπτωση της Ουκρανίας – τότε εισέρχεσαι σε μια μακρά, ατέρμονη σύγκρουση, ακόμη κι αν απέναντί σου βρίσκεται μια υπερδύναμη.
Στην περίπτωση του Μαδούρο, όλα δείχνουν ότι έγινε ακριβώς αυτή η ανάγνωση:
δεν υπήρχαν πραγματικές “πλάτες”, δεν υπήρχε διάθεση κλιμάκωσης από συμμάχους, και το κόστος μιας σύγκρουσης θα ήταν καταστροφικό για τη χώρα.
Έτσι, η μάχη δεν δόθηκε ποτέ.
Και γι’ αυτό, σήμερα, ο Μαδούρο βρίσκεται κρατούμενος στη Νέα Υόρκη — όχι ως αποτέλεσμα πολέμου, αλλά ως αποτέλεσμα μιας γεωπολιτικής εξίσωσης που είχε λυθεί πριν πέσει η πρώτη βολή.
