Πώς οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη από το 2019 και μετά φτιάχνουν μια πλαστή εικόνα, με μεγάλα λόγια και με τη χρησιμοποίηση ανθρώπων που στο τέλος φεύγουν απογοητευμένοι σαν στυμμένες λεμονόκουπες
Μέσα στη θερινή ραστώνη περνούν κάπως απαρατήρητα ορισμένα γεγονότα, που δείχνουν πώς οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη από το 2019 και μετά φτιάχνουν μια πλαστή εικόνα, με μεγάλα λόγια και με τη χρησιμοποίηση ανθρώπων που στο τέλος φεύγουν απογοητευμένοι σαν στυμμένες λεμονόκουπες.
Δύο τέτοια γεγονότα είχαμε τις τελευταίες μέρες. Πριν τα παραθέσουμε, ας θυμίσουμε κάτι, που ξεκινάει το 2019 και καταλήγει σε φιάσκο το 2025.
Το 2019, λοιπόν, η νεόκοπη τότε κυβέρνηση Μητσοτάκη θεσμοθετεί το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ) ως «το ανώτατο γνωμοδοτικό όργανο της πολιτείας σε ό,τι αφορά τη χάραξη εθνικής στρατηγικής για την έρευνα, την τεχνολογία και την ανάπτυξη της καινοτομίας».
Χαράς ευαγγέλια. Θα περίμενε κανείς ότι η έρμη έρευνα στην Ελλάδα θα απογειωνόταν με τόσους επιστήμονες, ελληνικών και ξένων ιδρυμάτων, που την ανέλαβαν.
Φευ, η διάψευση των ελπίδων άργησε λίγο, αλλά ήρθε. Ιδού τι ακολούθησε όπως καταγράφεται στα ρεπορτάζ της εποχής. Τον Ιανουάριο του 2025 παραιτήθηκαν ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, καθηγητής Κυτταρικής Βιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ Σπύρος Αρταβάνης-Τσάκωνας και ο καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών στο Νιου Τζέρσεϊ, Άγγελος Χανιώτης, καθώς διαψεύστηκαν οι ελπίδες ότι κάτι θα μπορούσε να αλλάξει στον χώρο της έρευνας. Λίγες μέρες αργότερα παραιτήθηκαν άλλα έξι μέλη(συνολικά οκτώ από τα 15): η καθηγήτρια Θεωρητικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Κωνσταντία Αλεξάνδρου, η καθηγήτρια και πρύτανης της Παντείου Χριστίνα Κουλούρη, ο καθηγητής Υπολογιστικής Επιστήμης και Μηχανικής στο Χάρβαρντ Πέτρος Κουμουτσάκος, ο πρόεδρος του Δ.Σ. της Biogen Στέλιος Παπαδόπουλος, ο διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας στο Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας Ιωάννης Ταλιανίδη, και ο ομότιμος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Βασίλης Ταρλατζής.
Αυτά έγιναν πριν από ενάμιση χρόνο. Και τώρα το πρώτο- σημερινό- γεγονός. Το αποκάλυψε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αριστείδης Χατζής. Όπως έγραψε σε άρθρο του («Οι ναυαγοί της έρευνας», Καθημερινή, 10 Μαίου 2026), συνέβησαν τα εξής:
- Το Δεκέμβριο του 2023 δημοσιεύθηκε από το υπουργείο Παιδείας πρόσκληση για υποβολή προτάσεων στο πλαίσιο του έργου «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας». Ο στόχος της πρόσκλησης ήταν, υποτίθεται, «η δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων για την αξιοποίηση του υφιστάμενου επιστημονικού δυναμικού και τη διαμόρφωση νέων προοπτικών στην επιστημονική και επαγγελματική πορεία αυτών, και η υλοποίηση ερευνητικών έργων με υψηλό αντίκτυπο στην οικονομία και στην κοινωνία με την παραγωγή έρευνας υψηλού επιπέδου». Στην πρόσκληση διαβάζει κανείς κι άλλα μεγαλεπήβολα για κόμβους Αριστείας και Καινοτομίας.
- Χρειάστηκαν δύο χρόνια για να έρθει το ναυάγιο. Όπως γράφει ο καθηγητής, το ναυάγιο είχε πολλά θύματα: «Όχι μόνο την αριστεία και την επιστήμη, αλλά εκατοντάδες νέους επιστήμονες, που έκαναν το λάθος να πιστέψουν ότι το ελληνικό κράτος είναι αξιόπιστο, να εγκαταλείψουν θέσεις, να χάσουν ευκαιρίες, να αναλάβουν ρίσκα για να συμμετάσχουν σε αυτό το πρόγραμμα. Έπειτα από δυόμιση χρόνια το υπουργείο Παιδείας έκλεισε με απαράδεκτο τρόπο μια ιστορία πρωτοφανή ακόμα και για τα ελληνικά δεδομένα».
- Θύμα της ήταν(και) ο ίδιος, μαζί με 30 συνεργάτες του από έξι χώρες. Ιδού πώς το περιγράφει: «Θεωρώντας το ελληνικό κράτος αξιόπιστο, κάναμε ερευνητικά ταξίδια με προσωπικά έξοδα, συγκεντρώνοντας έναν ανεκτίμητης αξίας θησαυρό τεκμηρίων για την Ελληνική Ιστορία, έναν θησαυρό που θα μείνει τώρα ανεκμετάλλευτος. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Το χειρότερο είναι η απελπισία, η απογοήτευση, η οργή αυτών των νέων ανθρώπων που μας εμπιστεύθηκαν. Καθώς συμπληρώνω 25 χρόνια στο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, θα μου επιτρέψετε να καταλήξω με όσα έμαθα τόσα χρόνια. Αυτή η χώρα όχι μόνο δεν στηρίζει την έρευνα, αλλά την υπονομεύει. Οχι μόνο δεν στηρίζει την αριστεία, αλλά την καταδιώκει. Οχι μόνο δεν εκτιμά την επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, αλλά συστηματικά την απαξιώνει»
Ας έρθουμε τώρα στο δεύτερο γεγονός των ημερών. Μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023 στον Έβρο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέθεσε στον Σταύρο Μπένο, πρώην δήμαρχο Καλαμάτας, πρώην υπουργό και στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, το σχεδιασμό για την ανασυγκρότηση και ανάπτυξη της περιοχής. Πριν από λίγες μέρες συνεδρίασε, για πολλοστή φορά, η Ειδική Επιτροπή παρουσία του αρμόδιου υφυπουργού Κ. Κατσαφάδου. Εκεί ο κ. Μπένος, έμπλεος οργής, κατάγγειλε ότι το σχέδιό του ουσιαστικά πάει στις ελληνικές καλένδες , αφού από τα σχεδόν τρία(3) δισεκατομμύρια, που του είχαν υποσχεθεί, η χρηματοδότηση θα πέσει στα περίπου 300 εκατομμύρια. Όπως αποκάλυψαν τοπικά μέσα ενημέρωσης, ο κ. Μπένος είπε στον υφυπουργό: «Παρουσιάστηκε ένας μελετητής σε διατεταγμένη υπηρεσία να πάει κόντρα στη μελέτη μου; Τι είναι αυτά τα πράγματα; Εγώ προσπαθώ να σας προικίσω με το μέλλον και εσείς το αρνείστε. Αυτό κάνετε. Μόνοι σας θα εξουδετερώσετε τα όπλα σας; Πως μετά από αυτό υπουργέ θέλετε να υπάρξω. Εγώ ήσυχα θα φύγω. Έδωσα και το αίμα μου εδώ πέρα και ήταν μεγάλη προσβολή για μένα. Σας μιλώ για τον σιδηρόδρομο και εσείς θέλετε να το βγάλετε. Αυτά είναι τα θεσμικά όπλα σας. Τα εγκαταλείπετε;». Και σε άλλο σημείο: «Γιατί με φέρατε σε αυτή την δεινή θέση; Δεν αξίζω λίγο σεβασμό; Ήρθα ως εθελοντής. Γιατί μου το κάνατε αυτό; Δεν σε συγχωρώ γι’ αυτό που με παγιδεύσατε απόψε».
Χρειάζεται να προσθέσουμε κάτι; Δεν νομίζω. Ίσως κάτι για τα μεγάλα λόγια και τις στυμμένες λεμονόκουπες. Όμως, όχι, δεν χρειάζεται. Τα λένε οι ίδιοι, που τα πίστεψαν και (μετά) τα υπέστησαν.
Ίσως το λέει ακόμα καλύτερα αυτή η ρήση του Σαρτρ: «Δεν υπάρχουν αθώα θύματα»
