Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αδυναμία στα τετραγράμματα αρκτικόλεξα. Το πιο διάσημο είναι το Maga. Στον ίδιο και την ομάδα του αρέσει επίσης πολύ το Fafo. Λίγο μετά τη σύλληψη του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις αμερικανικές δυνάμεις, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε τη φωτογραφία ενός αυστηρού Τραμπ – με το αρκτικόλεξο Fafo να φιγουράρει από κάτω.
Όταν ο Πιτ Χέγκσεθ συγκέντρωσε τους ανώτατους διοικητές του αμερικανικού στρατού τον περασμένο Σεπτέμβριο, τους είπε: «Αν οι εχθροί μας κάνουν την ανοησία να μας προκαλέσουν, θα συντριβούν με τη βία, την ακρίβεια και την αγριότητα του Υπουργείου Πολέμου. Με άλλα λόγια, προς τους εχθρούς μας: Fafo. Αν χρειαστεί, τα στρατεύματά μας μπορούν να σας το μεταφράσουν». Για όσους αναγνώστες των FT δεν έχουν κάποιον Αμερικανό στρατιώτη πρόχειρο, το Fafo σημαίνει “Fuck around and find out” (Σημ. Μετ.: «Παίξε με τη φωτιά και θα καείς» ή «Κάνε μαγκιές και θα δεις τι θα πάθεις»).
Μόλις λίγους μήνες μετά την ομιλία του Χέγκσεθ, ο κόσμος έγινε μάρτυρας της τέλειας εφαρμογής του «δόγματος Fafo». Μπουχτισμένος από τις άκαρπες διπλωματικές προσπάθειες με το Ιράν, ο Τραμπ έχασε την υπομονή του. Το αποτέλεσμα ήταν η κοινή επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ο ανώτατος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς και πολλοί συνεργάτες και μέλη της οικογένειάς του, σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν.
Ωστόσο, μερικούς μήνες αργότερα, το σύνθημα Fafo γύρισε μπούμερανγκ για την κυβέρνηση Τραμπ. Παρά τις συνεχείς διακηρύξεις του προέδρου για ολοκληρωτική νίκη, η πραγματικότητα είναι ότι ο πόλεμός του, έχει πάρει πολύ άσχημη τροπή. Το Ιράν ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ και είναι αποφασισμένο να επιβάλει διόδια στα διερχόμενα πλοία. Ανώτατοι Ιρανοί ηγέτες εγείρουν τώρα νέες και ακόμη πιο απαιτητικές αξιώσεις – συμπεριλαμβανομένης της καταβολής πολεμικών αποζημιώσεων από τις ΗΠΑ και της αποχώρησης των αμερικανικών στρατευμάτων από την ευρύτερη περιοχή του Ιράν. Οι Ιρανοί ίσως υπολογίζουν ότι, αν και αυτές οι απαιτήσεις φαντάζουν τραβηγμένες, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν τελικά να κάνουν σοβαρές παραχωρήσεις για να ξεμπλέξουν από τον πόλεμο του Τραμπ.
Αυτές οι δυσμενείς εξελίξεις απορρέουν απευθείας από τον ερασιτεχνικό και αλαζονικό τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ πήρε την απόφαση για πόλεμο. Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε τον εαυτό του να πειστεί από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον ηγέτη του Ισραήλ, ότι η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν ήταν εφικτή. Ο Τραμπ αγνόησε επιδεικτικά τις προειδοποιήσεις των δικών του επιτελών ότι οι Ιρανοί ενδέχεται να κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ. Απέτυχε να πραγματοποιήσει ακόμη και τις τυπικές διαβουλεύσεις με τους περιφερειακούς και Ευρωπαίους συμμάχους του.
Και ορίστε πού βρισκόμαστε. Fafo, πράγματι.
Η μόνη πραγματική έκπληξη είναι ότι χρειάστηκε τόσος χρόνος για να πληρώσει ο Τραμπ τα ίδια του τα ελαττώματα. Οι επικριτές του προέδρου κατηγορούνταν κάποτε ότι πάσχουν από το «σύνδρομο παράνοιας κατά του Τραμπ» (Trump derangement syndrome), όταν προειδοποιούσαν ότι ένα μοντέλο λήψης αποφάσεων βασισμένο στη ματαιοδοξία, την εκδίκηση, το ένστικτο και την εξυπηρέτηση προσωπικών συμφερόντων θα κατέληγε σε καταστροφή. Φαίνεται όμως ότι η ώρα της κρίσης έφτασε τελικά.
Όπως και να επιλυθεί η τρέχουσα κρίση, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας των ΗΠΑ είναι δεδομένες. Οι προηγούμενες κυβερνήσεις περιφρουρούσαν την αμερικανική «αξιοπιστία» σαν κόρη οφθαλμού. Επέμεναν ότι όταν μιλάει ένας πρόεδρος, ο κόσμος οφείλει να παίρνει τα λόγια του στα σοβαρά. Όμως ο Τραμπ εξευτελίζει την αμερικανική αξιοπιστία καθημερινά. Έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο, όπου τη μια μέρα απειλεί να ισοπεδώσει το Ιράν και την επόμενη ανακοινώνει ότι η ειρήνη είναι προ των πυλών και ότι το Ιράν «εκλιπαρεί» για μια συμφωνία.
Το πρόβλημα αξιοπιστίας δεν αφορά μόνο την ασταθή ρητορική του προέδρου. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει σε μεγάλο βαθμό κρίσιμα αποθέματα πυρομαχικών – όπως πυραύλους κρουζ και πυραυλικά συστήματα αναχαίτισης Patriot. Ακόμη και αν η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσιζε να κάνει πράξη τις απειλές του προέδρου, θα δυσκολευόταν να συντηρήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις υψηλής έντασης κατά του Ιράν. Τα κενά στην αντιπυραυλική άμυνα σημαίνουν επίσης ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ουσιαστικό τρόπο να προστατεύσουν τις κρίσιμες υποδομές των συμμάχων τους στον Κόλπο από τις ιρανικές επιθέσεις. Ορισμένοι σύμμαχοι των ΗΠΑ αναζητούν ήδη νέους τρόπους για να εγγυηθούν την ασφάλειά τους. Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν μόλις ανακοίνωσαν ένα νέο αμυντικό σύμφωνο.
Ο αντίκτυπος της ρητορικής και των σπασμωδικών αποφάσεων του Τραμπ ξεπερνά την ασφάλεια και αγγίζει την οικονομία. Ξαφνιάστηκα πρόσφατα όταν άκουσα μια Ασιάτισσα διαχειρίστρια κεφαλαίων να λέει ότι αντιμετωπίζει όλο και περισσότερο την Αμερική του Τραμπ ως μια αναδυόμενη αγορά. Όταν διαφώνησα μαζί της, εκείνη επεσήμανε τις ξαφνικές και αυθαίρετες αλλαγές πολιτικής, τον φόβο ότι οι ξένοι επενδυτές ενδέχεται να υποστούν διακρίσεις, καθώς και τη βαθιά εμπλοκή της οικογένειας και των φίλων του προέδρου στις επιχειρήσεις. Όλα αυτά, άφησε να εννοηθεί, ίσως κάνουν τους ξένους επενδυτές πιο διστακτικούς στο να διακρατούν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.
Απαντώντας σε αυτού του είδους την κριτική, η κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να επικαλεστεί το γεγονός ότι – στους περίπου 18 μήνες από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο – οι ξένοι επενδυτές συνεχίζουν να διοχετεύουν χρήματα σε αμερικανικές μετοχές και περιουσιακά στοιχεία. Το βάθος των αμερικανικών χρηματοπιστωτικών αγορών παραμένει ασύγκριτο. Και η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται πολύ ταχύτερα από την Ευρωζώνη.
Υπάρχουν όμως προειδοποιητικά σημάδια. Το δολάριο είναι το αποθεματικό νόμισμα του κόσμου. Κι όμως, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να τρέχουν με δημοσιονομικό έλλειμμα περίπου 6% του ΑΕΠ ετησίως – και χρειάζονται τους ξένους για να αγοράζουν το χρέος τους. Ακόμη και η Ελλάδα – η οποία μέχρι πρόσφατα αποτελούσε το απόλυτο συνώνυμο της δημοσιονομικής ασυδοσίας – δανείζεται πλέον φθηνότερα από τις ΗΠΑ.
Το ετήσιο κόστος για την εξυπηρέτηση του ομοσπονδιακού χρέους των ΗΠΑ έχει ήδη ξεπεράσει τον προϋπολογισμό του Πενταγώνου και καλπάζει ανεξέλεγκτα. Παρά ταύτα, η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει να στερείται οποιουδήποτε σοβαρού σχεδίου για να αναχαιτίσει την κατάσταση. Είναι μαθηματικά βέβαιο ότι, αργά ή γρήγορα, ο λογαριασμός θα φτάσει και εδώ. Όταν μιλάμε για χρέη και ελλείμματα, το «Παίξε με τη φωτιά και θα καείς» – το περίφημο Fafo – είναι το μόνο σύνθημα που ταιριάζει απόλυτα.
