Η σημερινή Ευρώπη δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνη που γεννήθηκε μέσα από τον Διαφωτισμό. Δεν μοιάζει ούτε με το όραμα των ανθρώπων που πίστεψαν στη λογική, στη σκέψη και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ούτε με μια ένωση που σχεδιάζει το μέλλον της με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Μοιάζει περισσότερο με μια ήπειρο τρομαγμένων γραφειοκρατών, που κοιτάζουν πίσω τους φοβισμένοι, εγκλωβισμένοι στις σκιές τους και στις φαντασιώσεις τους για απειλές που δεν καταλαβαίνουν.
Τα τραγικά λάθη των ευρωπαίων ηγετών στοιβάζονται το ένα πάνω στο άλλο. Νομίζουν πως η Ιστορία θα τους περιμένει και πως οι κοινωνίες μπορούν να συνεχίσουν να πληρώνουν ατελείωτους λογαριασμούς όσο τους σερβίρουν βαρύγδουπες έννοιες περί «σταθερότητας», «ασφάλειας» και «ελευθερίας». Στην πραγματικότητα αρνούνται να παραδεχτούν ότι ο κόσμος έχει ήδη αλλάξει. Οι ίδιοι όμως μένουν καθηλωμένοι στις εμμονές τους, αδυνατώντας να προσαρμοστούν.
Η Ευρώπη δεν βλέπει τη Ρωσία· βλέπει το φάντασμα της Ρωσίας. Βλέπει μια απειλή που δεν προσπαθεί να ερμηνεύσει, να αναλύσει, ούτε να αντιμετωπίσει με πολιτική. Αντί να παράξει στρατηγική, παράγει φόβο. Αντί για σχέδιο, κατασκευάζει βολικούς “κακούς” ώστε να δικαιολογεί κάθε παλινδρόμηση, κάθε λάθος, κάθε αποτυχία. Όλα είναι πιο εύκολα όταν το πρόβλημα είναι κάποιος άλλος.
Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, εμφανίζονται και οι χρεοκοπημένες χώρες της Ένωσης που προσπαθούν να «μηδενίσουν το κοντέρ». Χώρες που διαλύθηκαν από τις ίδιες τους τις επιλογές και τώρα θέλουν να εμφανιστούν ως οι νέοι τιμητές του ευρωπαϊκού δρόμου. Οι λαϊκισμοί ξεχάστηκαν, οι δημοσιονομικές τους εκρήξεις θάφτηκαν, οι ευθύνες τους εξαερώθηκαν. Και τώρα διεκδικούν ρόλο πρωταγωνιστή στα μεγάλα γεωπολιτικά παιχνίδια, λες και κάποιος μπορεί να τους εμπιστευτεί.
Η Ευρώπη έχει χάσει την πυξίδα της. Δεν ξέρει αν θέλει να είναι υπερδύναμη, ειρηνοποιός, ηθικός κριτής ή απλώς προτεκτοράτο. Το μόνο που κάνει με συνέπεια είναι να κουνά το δάχτυλο στους αδύναμους και να ψιθυρίζει υπάκουα στους ισχυρούς.
Κι ενώ καταρρέουν οι σταθερές, έρχεται το πιο εξοργιστικό. Οι ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν από τις κοινωνίες να στείλουν τα παιδιά τους να πληρώσουν τα λάθη τους. Μιλούν για «θυσίες», «υποχρεώσεις», «απειλές», αλλά δεν αφορούν ποτέ τους ίδιους. Αφορούν μόνο εκείνους που δεν αποφάσισαν τίποτα, δεν ψήφισαν τίποτα, δεν υπέγραψαν καμία συμφωνία, τους νέους. Τα παιδιά μας.
Λες και τα παιδιά είναι αναλώσιμα. Λες και είναι πιόνια σε μια σκακιέρα που δεν διάλεξαν ποτέ να βρεθούν. Λες και η ζωή τους είναι η εύκολη λύση για να καλυφθεί η πολιτική δειλία όσων ηγούνται μιας Ευρώπης χωρίς κατεύθυνση.
Η απάντηση πρέπει να είναι ξεκάθαρη. Να ακουστεί χωρίς αμφιβολία, παίξτε με τις δικές σας ζωές, όχι με τις δικές μας και όχι με τα παιδιά μας. Οι κοινωνίες δεν υπάρχουν για να καλύπτουν τα λάθη των ηγεσιών τους. Η Ελλάδα δεν θα γίνει αναλώσιμος κρίκος σε σχέδια άλλων. Η Ευρώπη δεν έχει κανένα δικαίωμα να απαιτήσει από μια ολόκληρη γενιά να πληρώσει για τη δική της ανικανότητα.
Η ήπειρος αυτή είτε θα βρει ξανά τον δρόμο της, είτε θα παραμείνει ένα σύνολο κουρασμένων φωνών που μιλούν για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Αλλά ό,τι κι αν κάνει, ένα πράγμα δεν μπορεί να της επιτραπεί, να θυσιάσει το μέλλον των παιδιών για να σώσει το πολιτικό παρόν των ηγετών της.
Φτάνει. Ως εδώ.
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
