Πώς πάνε διακοπές, όταν και εφόσον μπορούν, οι νέοι της Gen Z; Με ομαδικά ταξίδια και εκδρομές, που όμως αρκετά συχνά οδηγούν σε ομαδικά «φέσια» και παρεξηγήσεις μεταξύ φίλων, διαπιστώνει νέα δημοσκόπηση της πλατφόρμας ψηφιακών πληρωμών Zelle.
H έρευνα αφορά τους νεαρούς Αμερικανούς, όμως οι τσακωμοί για τα λεφτά είναι διασυνοριακό και διαγενεακό φαινόμενο, που δυστυχώς συμβαίνει και στις διακοπές.
Δεύτερη έρευνα για τις διακοπές της Gen Z το καλοκαίρι του 2026, της πλατφόρμας πληρωμών Pay Safe, που αφορά και την Ευρώπη, δείχνει ότι το 70% χρησιμοποιεί πολλές διαφορετικές μεθόδους πληρωμών. Σχεδόν οι μισοί (46%) βασίζονται και σε δανεικό – πλαστικό χρήμα, μέσω πιστωτικής κάρτας.
Τρίτη έρευνα, της πλατφόρμας οικονομικών υπηρεσιών Bankrate, δείχνει ότι από όλες τις γενιές οι Μillenials είναι οι πιο πρόθυμοι να χρεωθούν για να μπορέσουν να πάνε διακοπές, σε ποσοστό 34%, ενώ η Gen Z ακολουθεί από κοντά με 31%.
Διακοπές επί πιστώσει
Οι πιστωτικές κάρτες παραμένουν η πιο δημοφιλής μορφή δανεικού χρήματος, σύμφωνα με την έρευνα. Όμως ειδικά ανάμεσα στη Gen Z έχουν υψηλή δημοτικότητα τα πακέτα «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» (buy now pay later ή BNPL). Η τελευταία μέθοδος έχει υψηλό κίνδυνο υπερχρέωσης καθώς εύκολα παρασύρεσαι και ξοδεύεις χρήματα που δεν έχεις, με τον ευσεβή πόθο ότι θα έχεις στο μέλλον. Στην Ελλάδα το BNPL, που ονομάζεται και «βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση», αφορά κυρίως καταναλωτικά αγαθά και λιγότερο πακέτα διακοπών. Όμως υπάρχουν και εδώ ψηφιακές πλατφόρμες, που διαφημίζουν αντίστοιχες υπηρεσίες «travel now pay later» ή «book now pay later».
H «οικονομία της αποφυγής»
Αφήνοντας στην άκρη τις μικροπιστώσεις και τις πληρωμές με δόσεις μέσω των δημοφιλών neobanks, μια μέθοδος που δεν πεθαίνει ποτέ είναι το ρεφενέ. Τι πιο σύνηθες από το να μαζευτεί μια παρέα νέων, ο ένας να βάλει το σπίτι, ο δεύτερος το όχημα, η τρίτη τη βενζίνη, και όλοι μαζί λίγο απ’όλα, τσοντάροντας με δανεικά ή χαρτζιλίκι από γονείς. Μόνο που όπως διαπιστώνει η έρευνα της Ζelle, οι παρεΐστικες διακοπές και τα ομαδικά ταξίδια, μπορεί να δημιουργούν αναμνήσεις που διαρκούν μια ζωή, αλλά αφήνουν επίσης πίσω τους πολλούς υπερχρεωμένους νέους και διαταραγμένες φιλίες.
Η έκθεση της Ζelle oνομάζεται «Η οικονομία της αποφυγής» (Αvoidance Economy). Στα καθ’ημάς θα το λέγαμε «κάνω το κορόιδο» (ή το παλαιότερο και μάλλον σινοφοβικό «κάνω τον κινέζο», που έχει περιέλθει σε αχρησία).
Η έκθεση αποκαλύπτει ότι το 76% των καταναλωτών της Gen Z που έχουν προπληρώσει χρήματα για μια ομαδική δαπάνη, όπως ένα ταξίδι ή μια εκδήλωση, δηλώνουν ότι δεν αποπληρώθηκαν πλήρως. Το 55% αναφέρει ότι αυτό δημιούργησε ένταση ή επηρέασε αρνητικά μια σχέση. Σχεδόν το ήμισυ (47%) δηλώνει ότι έχει χρεωθεί για να καλύψει ομαδικές δαπάνες για διακοπές ή άλλες εξορμήσεις.
Η Gen Z ταξιδεύει και ξοδεύει…
Στις ΗΠΑ η Gen Ζ αναδεικνύεται ως η γενιά με τη μεγαλύτερη μέση δαπάνη σε ομαδικά ταξίδια και εμπειρίες εκδηλώσεων. Ενώ σχεδόν οι μισοί από τους Αμερικανούς που συμμετείχαν στην έρευνα ξόδεψαν λιγότερα από 2.500 δολάρια ανά άτομο σε μεγάλες εκδηλώσεις όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο, το Coachella, το U.S. Open και το Super Bowl, το 37% των καταναλωτών της Gen Ζ ξόδεψε τουλάχιστον 2.501 δολάρια ανά άτομο κατά μέσο όρο, το υψηλότερο ποσοστό από οποιαδήποτε άλλη γενιά.
Ευρωπαϊκές έρευνες δείχνουν πολύ μικρότερα ποσά. Επιβεβαιώνουν ωστόσο ότι η Gen Z αγκαλιάζει την «οικονομία της εμπειρίας». Είναι δηλαδή πρόθυμη να πληρώσει περισσότερα χρήματα για ομαδικές δραστηριότητες, ταξίδια, διακοπές, συναυλίες, εκδηλώσεις κλπ, αντί για καταναλωτικά αγαθά.
Για παράδειγμα, έρευνα της Mastercard για το 2025 έδειξε ότι το 32% των Ευρωπαίων σχεδίαζε να ξοδέψει γύρω στα 1.000 ευρώ τον χρόνο για ταξίδια και τουριστικές δραστηριότητες.
Φετινή έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ταξιδιών (European Travelling Committee) έδειξε ότι οι Ευρωπαίοι, όλων των ηλικιών, έχουν μεν αυξημένη διάθεση για ταξίδια την θερινή σεζόν, αλλά αναζητούν πιο φθηνές λύσεις. Οι ταξιδιώτες με σφιχτό προϋπολογισμό, κάτω των 1.000 ευρώ, αυξήθηκαν κατά 6%. Οι πιο άνετοι οικονομικά, που ξοδεύουν 1.500 ευρώ ή περισσότερα, μειώθηκαν κατά 9%.
Οι νέοι Ευρωπαίοι, μεταξύ 18-34 ετών, είναι η βασική κινητήρια δύναμη πίσω από την αύξηση του τουρισμού φέτος. Στους νέους 18-24 ετών η πρόθεση για καλοκαιρινά ταξίδια αυξήθηκε κατά 21% και στις ηλικίες 25-34 κατά 16%, τα υψηλότερα ποσοστά από όλες τις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες.
…αλλά αργεί να ξεπληρώσει
Μολονότι η Gen Z είναι πρόθυμη να ξοδέψει για ταξίδια και διακοπές, δεν είναι πάντα ούτε πρόθυμη ούτε έτοιμη να ξεπληρώσει άμεσα τα άτυπα «διακοπο-δάνεια» μεταξύ φίλων.
Από το σύνολο των ερωτηθέντων που μερικές φορές δανείζονται για κοινά έξοδα, μόνο το 28% δηλώνει ότι αποπληρώνει κάποιον αμέσως ή την ίδια μέρα. Μεταξύ των καταναλωτών της Gen Z:
- το 18% δηλώνει ότι μπορεί να χρειαστεί έως και ένας μήνας για να αποπληρώσει κάποιον.
- Το 10% δηλώνει ότι μπορεί να χρειαστούν δύο έως έξι μήνες.
- Το 11% δηλώνει ότι μπορεί να χρειαστούν περισσότεροι από έξι μήνες.
Κοινωνική αποφυγή
Η έκθεση προσδιορίζει την «αποφυγή πληρωμών» ως μια διακριτή κοινωνική συμπεριφορά: οι καταναλωτές καθυστερούν, αγνοούν ή αποσύρονται από δυσάρεστες συζητήσεις με φίλους ή συγγενείς, που αφορούν οφειλόμενα χρήματα.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 20% των καταναλωτών της Gen Z παραδέχτηκε ότι έβαζε σε σίγαση τις ομαδικές συνομιλίες ή ακύρωνε σχέδια με φίλους για να αποφύγει δυσάρεστες συζητήσεις σχετικά με την αποπληρωμή.
Επίσης, το 48% των καταναλωτών της Gen Z θεωρεί την καθυστέρηση της αποπληρωμής ως αποφυγή και το 33% δηλώνει ότι ο διακανονισμός των κοινών εξόδων δημιουργεί άγχος ή ανησυχία.
Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τις καλές διακοπές
«Η καθυστέρηση στην αποπληρωμή μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερο πρόβλημα από το ίδιο το χρέος», δηλώνει η κλινική ψυχολόγος και πιστοποιημένη «οικονομική θεραπεύτρια» Τρέισι Γουίλιαμς, στην ανάλυση που συνοδεύει την έρευνα.
«Όπως διαπίστωσε η Zelle, υπάρχει μια τάση από τους καταναλωτές να αποφεύγουν τις συζητήσεις σχετικά με την αποπληρωμή. Για παράδειγμα ένα απλό αίτημα πληρωμής, μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή, με σκοπό την προσωρινή μείωση του οικονομικού άγχους. Η ανάληψη ευθύνης, η αναγνώριση της καθυστέρησης και η χρήση απλών εργαλείων για την αποπληρωμή των χρημάτων μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του άγχους και στην προστασία των σχέσεων», συμβουλεύει η ειδικός.
«Πολλοί καταναλωτές της Gen Z συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, δίνοντας παράλληλα προτεραιότητα στις εμπειρίες. Ακριβώς αυτή η κατάσταση, καθιστά ακόμα πιο επιτακτικές τις εκ των προτέρων συζητήσεις για τα χρήματα. Πριν κάνετε κράτηση για μια ομαδική απόδραση, οι ειδικοί συνιστούν να συζητήσετε τον προϋπολογισμό, να αποφασίσετε ποιος θα πληρώσει για τι και να συμφωνήσετε τα χρονοδιαγράμματα αποπληρωμής, ώστε να αποφύγετε παρεξηγήσεις αργότερα», καταλήγει η έκθεση της Zelle.
