Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ έχουν μάθει να μετρούν προσεκτικά τα λόγια τους για να μην προκαλούν τον απρόβλεπτο προϊστάμενό τους.
Ωστόσο, υπάρχει ένα θέμα για το οποίο εμφανίζονται πάντα έτοιμοι να εξαπολύσουν τα πυρά τους: η Ευρώπη.
Κορυφαίοι αξιωματούχοι, από τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς έως στελέχη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, χρηματοδοτούν και στηρίζουν ανοιχτά ιδεολογικά συγγενή, εθνικιστικά κινήματα στην Ευρώπη
Από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ μέχρι τα χαμηλότερα κλιμάκια, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι παρουσιάζουν τους εαυτούς τους ως ιεραποστόλους που έχουν αναλάβει να σώσουν τον δυτικό πολιτισμό από την ίδια του την κοιτίδα.
Υποστηρίζουν ότι η μαζική μετανάστευση, οι περιορισμοί στην ελευθερία του λόγου και η παράδοση της εθνικής κυριαρχίας στις Βρυξέλλες απειλούν όχι μόνο τις διατλαντικές σχέσεις, αλλά και την ίδια την ιδέα της Ευρώπης.
Ο φόβος της «πολιτισμικής αυτοκτονίας»
«Δεν μπορούμε να σώσουμε τη Δύση αν η Ευρώπη δεν συνέλθει», δηλώνει ο Κέβιν Ρόμπερτς, πρόεδρος του Ιδρύματος Heritage, της συντηρητικής δεξαμενής σκέψης που συνέβαλε στη διαμόρφωση της ατζέντας για τη δεύτερη θητεία Τραμπ.
«Ανησυχώ εδώ και δύο δεκαετίες ότι η Ευρώπη διαπράττει πολιτισμική αυτοκτονία. Ο πολιτισμός που υπερασπιζόμαστε είναι 3.500 ετών», προσθέτει, ιχνηλατώντας τον από την Ιερουσαλήμ και την Αθήνα, στη Ρώμη, το Λονδίνο και τη Φιλαδέλφεια.
Με το επιχείρημα ότι η Ευρώπη χρειάζεται διάσωση, η Ουάσινγκτον στηρίζει ομοϊδεάτες σε όλη την ήπειρο. Είναι ενδεικτικό ότι ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς έφτασε στο σημείο να κάνει εκστρατεία υπέρ του Βίκτορ Όρμπαν, παραμονές της εκλογικής του ήττας στην Ουγγαρία.
Παράλληλα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει δεσμεύσει εκατομμύρια δολάρια για επιχορηγήσεις σε ευρωπαϊκές ομάδες που επιδιώκουν να καταπολεμήσουν τη «λογοκρισία» και να αναπτύξουν «πολιτισμικούς δεσμούς» μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης.
Η νέα θεωρία της Διπλωματίας: Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά
Η Σάρα Ρότζερς, υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδια για τη δημόσια διπλωματία και μία από τις πιο σκληρές επικριτές της Ευρώπης, αρνείται ότι η αμερικανική κυβέρνηση απλώς ψάχνει αφορμή για καυγά.
«Όταν ταυτιζόμαστε με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη… είμαστε όλοι μαζί σε αυτό. Προτρέπουμε τους ανθρώπους να ακολουθήσουν την πορεία που προσπαθούμε να χαράξουμε κι εμείς», δήλωσε στους FT.
Αναλυτές και επικριτές προειδοποιούν ότι πίσω από τον «πολιτισμικό» πόλεμο κρύβονται τα οικονομικά συμφέροντα της Big Tech και μια απλουστευμένη, αυταρχική ρητορική
Ωστόσο, η Ρότζερς έχει προκαλέσει σάλο με αναρτήσεις της. Νωρίτερα φέτος, ισχυρίστηκε ότι η Γερμανία εισήγαγε «ορδές βάρβαρων βιαστών», θέλοντας να ασκήσει κριτική στον γερμανικό νόμο περί ρητορικής μίσους.
Αντίθετα, η στάση της για την ελευθερία του λόγου στην Ευρώπη έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη σιωπή της κυβέρνησης απέναντι σε αυταρχικά καθεστώτα. Όταν η Ρότζερς επισκέφθηκε τον Ιούνιο το Τουρκμενιστάν –ένα από τα πιο καταπιεστικά καθεστώτα παγκοσμίως– ελάχιστα αναφέρθηκε στην ελευθερία του λόγου.
Ο Τζόσουα Τρεβίνιο, διευθυντικό στέλεχος στο America First Policy Institute, εξηγεί ότι οι Αμερικανοί συντηρητικοί έχουν πλέον δύο διαφορετικά μέτρα στην εξωτερική πολιτική:
- Μια συναλλακτική (transactional) προσέγγιση για τον υπόλοιπο κόσμο.
- Μια πολιτισμική (civilisational) προσέγγιση για την Ευρώπη, την οποία θεωρούν προγονική πηγή. Οποιαδήποτε απόκλιση της Ευρώπης βιώνεται από το MAGA ως «ηθικό τραύμα».
Η απέχθεια για τις Βρυξέλλες και η ατζέντα της Big Tech
Η αντιπάθεια προς την Ε.Ε. και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι βαθιά. Συχνά παρουσιάζονται με σχεδόν αποκαλυπτικούς όρους ως σφετεριστές της εθνικής αυτοδιάθεσης. «Πιστεύω ότι είναι απαίσιοι, δυσοίωνοι και κακοί», λέει ανοιχτά ο Ρόμπερτς του Ιδρύματος Heritage.
Ωστόσο, πολλοί βλέπουν πίσω από αυτή την ιδεολογική ρητορική ξεκάθαρα οικονομικά κίνητρα. Η άνοδος της νέας αμερικανικής Δεξιάς χρηματοδοτήθηκε από δισεκατομμυριούχους της τεχνολογίας, όπως ο Πίτερ Τίελ. Η συγκεκριμένη ελίτ έχει τεράστια παράπονα από την Ε.Ε., η οποία έχει επιβάλει αυστηρούς κανόνες και πρόστιμα δισεκατομμυρίων στη Big Tech.
«Όλο αυτό γίνεται για το χρήμα. Δεν αφορά αρχές ή νομικές κουλτούρες, αφορά τα κέρδη», επισημαίνει η Κονστάντζε Στελτσενμίλερ από το ινστιτούτο Brookings.
Το Μεταναστευτικό και οι κατηγορίες για Ισλαμοφοβία
Η μετανάστευση αποτελεί ίσως τον κεντρικότερο πυλώνα της κριτικής. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ έφτασε στο σημείο να υποστηρίξει ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να είναι «αγνώριστη» σε 20 χρόνια, θέτοντας σε κίνδυνο το ΝΑΤΟ.
Παρότι το ποσοστό των γεννημένων στο εξωτερικό κατοίκων στην Ε.Ε. είναι μόλις 10% (σε σύγκριση με σχεδόν 16% στις ΗΠΑ), η εμμονή της Ουάσινγκτον στο μεταναστευτικό την οδηγεί στο να στηρίζει ευρωπαϊκά κόμματα που αντιτίθενται στα γεωπολιτικά συμφέροντα της Αμερικής.
Για παράδειγμα, στη Γερμανία βρήκε κοινό έδαφος με το ακροδεξιό AfD λόγω του μεταναστευτικού, παρόλο που το συγκεκριμένο κόμμα αντιτίθεται σθεναρά στην αύξηση των αμυντικών δαπανών που απαιτούν οι ΗΠΑ.
Επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτή η εμμονή διαπνέεται από έντονη ισλαμοφοβία. Η Λόρα Φιλντ από το think-tank Niskanen Center τονίζει ότι το κίνημα MAGA παρουσιάζει μια «παιδαριώδη καρικατούρα» της Ευρώπης.
«Υπάρχει η αξίωση ότι είναι οι αληθινοί κληρονόμοι του ευρωπαϊκού πολιτισμού, οι οποίοι θα επιστρέψουν στη μητέρα πατρίδα για να επανεκπαιδεύσουν τους “ασυνεπείς” Ευρωπαίους σχετικά με τις ίδιες τους τις ρίζες. Είναι μια προσέγγιση θεμελιωδώς μη σοβαρή», καταλήγει.
