Ένας προσωπικός αποχαιρετισμός στον Γιώργο Σουφλιά από έναν αθλητή της γενιάς του 1992.
Ο θάνατος ενός ανθρώπου απαιτεί σεβασμό. Και ο σεβασμός αυτός είναι αυτονόητος. Ο Γιώργος Σουφλιάς υπήρξε μια από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητες της μεταπολίτευσης, με μακρά πορεία, ισχυρή παρουσία και καθοριστικό ρόλο σε κρίσιμες περιόδους της χώρας.
Ο σεβασμός όμως προς τον άνθρωπο δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά και σεβασμό προς τις πολιτικές του επιλογές.
Για πολλούς θα μείνει στην ιστορία ως ένας ικανός υπουργός, ένας άνθρωπος που άφησε το αποτύπωμά του στα δημόσια έργα, στην εκπαίδευση και στη Νέα Δημοκρατία. Για μένα όμως, και για εκατοντάδες συναθλητές της δικής μου γενιάς, το όνομά του θα είναι πάντα συνδεδεμένο με μια απόφαση που άλλαξε ζωές.
Το 1992 ήμουν ένας από τους αθλητές που ετοιμάζονταν να διεκδικήσουν την είσοδό τους στα ΤΕΦΑΑ με το καθεστώς που ίσχυε μέχρι τότε για τους πρωταθλητές. Δεν μιλάμε για κάτι που μάθαμε λίγες εβδομάδες πριν. Μιλάμε για μια ολόκληρη σχολική διαδρομή. Για χρόνια προπονήσεων, αγώνων, στερήσεων και θυσιών. Για οικογένειες που είχαν οργανώσει τη ζωή τους με βάση συγκεκριμένους κανόνες που το ίδιο το κράτος είχε θεσπίσει.
Θυμάμαι ακόμη τα πρόσωπα των γονιών μας. Τους πατεράδες και τις μανάδες που ξόδευαν χρόνο, χρήμα και κομμάτια από τη ζωή τους για να στηρίξουν τα όνειρα των παιδιών τους. Τους ανθρώπους που περίμεναν στις κερκίδες, έξω από τα γήπεδα, στα κολυμβητήρια, στα λεωφορεία των αποστολών, χωρίς ποτέ να ζητήσουν τίποτα για τον εαυτό τους. Θυμάμαι την απόγνωση του πατέρα μου, της μάνα μου, όπως και των χιλιάδων άλλων γονιών.
Γιατί εκείνη η ιστορία δεν αφορά μόνο εμάς. Αφορά και εκείνους. Και τότε, λίγο πριν φτάσουμε στη γραμμή του τερματισμού, οι κανόνες άλλαξαν.
Δεν θα μπω στη συζήτηση αν η μεταρρύθμιση ήταν σωστή ή λάθος. Μπορεί κάποιος να θεωρεί ότι έπρεπε να αλλάξει το σύστημα. Μπορεί κάποιος να πιστεύει το ακριβώς αντίθετο. Αυτό που δεν θα δεχτώ ποτέ είναι ότι μπορείς να αλλάζεις το μέλλον χιλιάδων παιδιών λίγες εβδομάδες πριν κριθούν.
Δεν ήμουν από αυτούς που τελικά έμειναν έξω. Ήμουν από τους τυχερούς. Από αυτούς που κατάφεραν να περάσουν. Όμως είδα τι συνέβη γύρω μου. Είδα πρόσωπα να καταρρέουν. Είδα παιδιά που είχαν αφιερώσει όλη τους την εφηβεία στον πρωταθλητισμό να συνειδητοποιούν ότι η Πολιτεία άλλαξε τους όρους του παιχνιδιού ενώ το παιχνίδι βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη.
Δεν μιλάω μόνο για το κολύμπι. Μιλάω για όλα τα αθλήματα. Για μια ολόκληρη γενιά αθλητών που μεγάλωσε με μια συγκεκριμένη πραγματικότητα και βρέθηκε ξαφνικά αντιμέτωπη με μια άλλη. Χιλιάδες παιδιά περίμεναν να κριθούν με έναν τρόπο και κλήθηκαν να κριθούν με έναν διαφορετικό. Όχι για τους επόμενους. Για τους ίδιους. Για εκείνους που βρίσκονταν ήδη στην τελική ευθεία.
Θυμάμαι ακόμη τις συγκεντρώσεις και τις διαμαρτυρίες. Θυμάμαι τα πρόσωπα έξω από τη Βουλή. Θυμάμαι γονείς εξοργισμένους, όχι γιατί ζητούσαν προνόμια, αλλά γιατί ένιωθαν ότι κάποιος ακύρωνε με μια υπογραφή τις θυσίες ετών. Θυμάμαι εκπαιδευτικούς, προπονητές και ανθρώπους που ακόμη και αν συμφωνούσαν με την ανάγκη αλλαγών, έλεγαν πως αυτό δεν μπορούσε να γίνει έτσι.
Πολλοί τότε τον αποκαλούσαν «κουφό». Όχι από κακία. Όχι ως βρισιά. Αλλά γιατί είχαν την αίσθηση ότι δεν άκουγε κανέναν. Ότι οι φωνές μαθητών, αθλητών, γονιών και εκπαιδευτικών δεν έφταναν ποτέ εκεί που έπρεπε να φτάσουν. Και ίσως αυτό να ήταν το χαρακτηριστικό που τον ακολούθησε σε όλη του την πολιτική διαδρομή. Η απόλυτη βεβαιότητα ότι έχει δίκιο.
Μόνο που στην πολιτική δεν αρκεί να πιστεύεις ότι κάνεις το σωστό. Πρέπει να βλέπεις και ποιοι θα πληρώσουν το κόστος της απόφασής σου.
Γι’ αυτό και όταν ακούω σήμερα να μιλούν για τον μεγάλο μεταρρυθμιστή, η δική μου μνήμη επιστρέφει εκεί. Σε εκείνα τα παιδιά. Στους συναθλητές μου. Σε ανθρώπους που δεν είχαν φωνή στα τηλεοπτικά πάνελ, δεν είχαν πολιτικές γνωριμίες και δεν μπορούσαν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους απέναντι σε μια κυβερνητική απόφαση.
Ο Σουφλιάς είχε τη φήμη του πολιτικού που δεν λογάριαζε το πολιτικό κόστος. Του ανθρώπου που προχωρούσε χωρίς να κοιτάζει αντιδράσεις. Πολλοί το θεωρούν προσόν. Ίσως σε ορισμένες περιπτώσεις να ήταν. Όταν όμως πίσω από τις αποφάσεις υπάρχουν πραγματικοί άνθρωποι, πραγματικές οικογένειες και πραγματικά όνειρα, τότε η αποφασιστικότητα χωρίς ευαισθησία μοιάζει περισσότερο με αδιαφορία.
Το ίδιο αίσθημα επανήλθε χρόνια αργότερα, όταν ως υπουργός ΠΕΧΩΔΕ ταυτίστηκε με το μοντέλο των συμβάσεων παραχώρησης και των διοδίων που εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα. Άλλοι είδαν σύγχρονους αυτοκινητόδρομους. Άλλοι είδαν έναν πολίτη που καλούνταν να πληρώνει ξανά και ξανά για να μετακινηθεί. Η ιστορία θα αποφασίσει ποια ανάγνωση θα επικρατήσει.
Η δική μου όμως κρίση παραμένει προσωπική.
Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια, με κάποιους από εκείνα τα παιδιά συναντιόμαστε ακόμη. Με τους περισσότερους έχουμε χαθεί. Όποτε όμως η κουβέντα γυρίζει πίσω, ακούω την ίδια ιστορία. Ανθρώπους που δεν ακολούθησαν ποτέ τον δρόμο που είχαν ονειρευτεί. Ανθρώπους που αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία από τη μια μέρα στην άλλη. Ανθρώπους που είδαν το μέλλον που σχεδίαζαν να χάνεται πριν καν προλάβουν να το διεκδικήσουν.
Προφανώς καμία ζωή δεν καθορίζεται από μία μόνο πολιτική απόφαση. Όμως υπάρχουν αποφάσεις που αλλάζουν διαδρομές. Και για πολλούς από εκείνη τη γενιά, εκείνη η απόφαση ήταν μία από αυτές.
Δεν θυμάμαι τον Γιώργο Σουφλιά για τα αξιώματά του. Δεν θυμάμαι τις εσωκομματικές του μάχες. Δεν θυμάμαι καν τα υπουργεία του. Τον θυμάμαι για μια υπογραφή. Μια υπογραφή που άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού ενώ ο αγώνας είχε ήδη ξεκινήσει.
Και αυτό είναι κάτι που, όσοι το ζήσαμε, δύσκολα θα ξεχάσουμε ποτέ.
Βασίλης Σπαντούρος
