Η τελευταία κυβερνητική έκθεση για την αστεγία στη Γερμανία λειτούργησε σαν σεισμός κάτω από τα θεμέλια της ευρωπαϊκής οικονομικής υπερδύναμης. Στα επίσημα στοιχεία του 2024, 531.600 άνθρωποι εμφανίζονται χωρίς μόνιμη κατοικία. Διπλάσιοι από την προηγούμενη καταγραφή. Κι όμως, η πραγματικότητα αποδείχθηκε ακόμη χειρότερη.
Η «Ομοσπονδιακή Ένωση για τη Βοήθεια στους Άστεγους» (BAGW), στη δική της ανεξάρτητη μελέτη, υπολόγισε ότι τουλάχιστον 1.029.000 άνθρωποι — σχεδόν το 0,84% του πληθυσμού — βρέθηκαν πέρυσι άστεγοι. Από αυτούς, 56.000 ζουν κυριολεκτικά στους δρόμους, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες ζουν «κρυμμένοι» σε προσωρινές φιλοξενίες, καταφύγια και ξενώνες.
Η εικόνα που αναδύεται δεν είναι μεμονωμένη στατιστική απόκλιση.
Είναι σύμπτωμα μιας χώρας που αλλάζει δραματικά.
Μια κοινωνία που ραγίζει από μέσα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της BAGW:
-
Το 74% των αστέγων είναι ενήλικες.
-
Οι άνδρες αποτελούν 61%, οι γυναίκες 39%.
-
Το 26% είναι ανήλικοι: 264.000 παιδιά που δεν έχουν δικό τους σπίτι στη Γερμανία του 2024.
-
Το 81% των αστέγων είναι άνθρωποι χωρίς γερμανική υπηκοότητα.
Οι αιτίες δεν περιορίζονται στην ανεργία. Η BAGW καταγράφει εργαζόμενους άστεγους, οικογένειες που κατέρρευσαν από χρέη ενέργειας και ενοικίων, ζευγάρια που μετά από χωρισμούς δεν είχαν χρήματα για δεύτερο σπίτι, ανθρώπους που μετακινούνται από πόλη σε πόλη χωρίς να βρίσκουν οικονομικά προσιτή στέγη.
Η «αόρατη αστεγία», αυτή που δεν φαίνεται στους επίσημους αριθμούς, αποδεικνύεται το πραγματικό μέγεθος της κρίσης. Μισό εκατομμύριο άνθρωποι που απλώς… δεν καταγράφονται.
Η Γερμανία των νεόπτωχων
Η γερμανική Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία δείχνει την υπόλοιπη εικόνα:
-
Σήμερα 15–17% των Γερμανών ζουν στο όριο της φτώχειας (από 11% τη δεκαετία του ’90).
-
4,2 εκατομμύρια πολίτες αδυνατούν να πληρώσουν βασικούς λογαριασμούς ενέργειας.
-
Το 1/3 του πληθυσμού δεν διαθέτει ούτε 1.250 ευρώ για «έκτακτα έξοδα».
-
Τα μικροδάνεια κάτω των 1.000 ευρώ εκτινάχθηκαν σε σχεδόν 50% όλων των δανείων το 2023.
Η κορυφαία οικονομία της Ευρώπης έχει μετατραπεί σε μια κοινωνία εξουθενωμένων νοικοκυριών, όπου ο μήνας τελειώνει πάντα πριν το χρήμα.
Μερτς: περικοπές, πιέσεις και κοινωνική ρήξη
Την ώρα που η κοινωνική κρίση βαθαίνει, η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς προχωρά σε ριζική αναμόρφωση του προνοιακού επιδόματος Bürgergeld, που επηρεάζει 5,5 εκατομμύρια ανθρώπους.
Περισσότεροι έλεγχοι, αυστηρότερες κυρώσεις, χαμηλότερες επιδοτήσεις στέγασης.
Η κυβέρνηση μιλά για εξοικονόμηση 5 δισ. ευρώ τον χρόνο.
Οι κοινωνικές οργανώσεις μιλούν για νέο κύμα αστεγίας και κοινωνικής αποδιάρθρωσης, ειδικά για οικογένειες με παιδιά και ευάλωτες ομάδες.
Την ίδια στιγμή, η νεολαία της κυβερνώσας Χριστιανικής Ένωσης (JU) απειλεί να μην ψηφίσει το νομοσχέδιο για την εγγύηση των συντάξεων — εξέλιξη που θα μπορούσε να ρίξει την κυβέρνηση, η οποία διαθέτει μόλις 12 έδρες πλειοψηφίας.
Το πολιτικό σκηνικό στο Βερολίνο έχει γίνει εύθραυστο. Επικίνδυνα εύθραυστο.
Η επιστροφή στη λογική του όπλου
Όσο η κοινωνική συνοχή διαλύεται και το οικονομικό μοντέλο της Γερμανίας χάνει την παλιά του δύναμη, μια άλλη τάση αναδύεται ξανά:
η εκτίναξη των στρατιωτικών δαπανών και του εξοπλιστικού λόγου.
Η Γερμανία:
-
επενδύει δεκάδες δισεκατομμύρια σε εξοπλισμούς,
-
πρωτοστατεί στις ευρωπαϊκές πιέσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών,
-
συζητά την επαναφορά της υποχρεωτικής θητείας,
-
υψώνει τον τόνο έναντι της Ρωσίας,
-
παρουσιάζεται ως «ηγετική δύναμη» της ευρωπαϊκής άμυνας.
Όσο η κοινωνία φτωχοποιείται, η στρατιωτικοποίηση ανεβαίνει.
Κι αυτό δεν είναι τυχαίο, είναι ιστορικό μοτίβο.
Η Γερμανία που κλείνει τον κύκλο της
Η μεταπολεμική Γερμανία είχε στηριχθεί σε μια εικόνα:
σταθερότητα, ευημερία, κοινωνικό κράτος, βιομηχανική υπεροχή.
Σήμερα, αυτό το μοντέλο καταρρέει:
-
Η αυτοκινητοβιομηχανία συρρικνώνεται.
-
Η ενέργεια πανάκριβη.
-
Τα μεσαία στρώματα εξαφανίζονται.
-
Η Ακροδεξιά ανεβαίνει.
-
Η κυβέρνηση βρίσκεται ένα βήμα από την κατάρρευση.
Μια χώρα που χάνει την οικονομική της αυτοπεποίθηση, συχνά αναζητά διέξοδο εκεί που «ξέρει». Στην ισχύ των όπλων, στην κλιμάκωση, στην αίσθηση ότι «πρέπει να ηγηθεί» ξανά.
Η Γερμανία μοιάζει να κλείνει τον κύκλο της μεταπολεμικής της κανονικότητας.
Και αυτό κάνει πολλούς στην Ευρώπη να ανησυχούν ότι ανοίγει έναν νέο — σκοτεινό — κύκλο.
Ο κίνδυνος για την Ευρώπη
Η Ευρώπη δεν έχει απέναντί της μια Γερμανία σταθερή και προβλέψιμη.
Έχει μια Γερμανία που:
-
ασφυκτιά κοινωνικά,
-
πιέζεται πολιτικά,
-
φτωχοποιείται οικονομικά,
-
στρατιωτικοποιείται επικίνδυνα.
Κι όταν μια μεγάλη δύναμη νιώθει αδύναμη στο εσωτερικό, συχνά επιλέγει την εξωτερική ένταση ως διέξοδο. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η Γερμανία, όπως εξελίσσεται, μπορεί να οδηγήσει την Ευρώπη σε μια νέα περίοδο αναταράξεων ίσως και σε σύγκρουση.
Η Ευρώπη πρέπει να κοιτάξει την αλήθεια κατάματα
Η Γερμανία δεν χρειάζεται περισσότερα τανκς. Χρειάζεται περισσότερα σπίτια. Δεν χρειάζεται μεγαλύτερους αμυντικούς προϋπολογισμούς. Χρειάζεται μεγαλύτερη κοινωνική προστασία. Δεν χρειάζεται να γίνει «στρατιώτης της Ευρώπης». Χρειάζεται να ξαναγίνει κοινωνικό κράτος.
Γιατί μια Γερμανία που αναζητά σωτηρία μέσω της πολεμικής ισχύος, είναι μια Γερμανία που μπορεί να οδηγήσει ολόκληρη την ήπειρο σε δρόμους που όλοι υποσχεθήκαμε ότι δεν θα ξαναπερπατήσουμε.
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
