Η ψήφιση του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος» αποτελεί ουσιαστικά την αφετηρία μιας νέας δέσμης παρεμβάσεων που ενεργοποιούνται ήδη από τα τέλη Ιουνίου, ενώ παράλληλα διαμορφώνει το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα «χτιστεί» το πακέτο εξαγγελιών του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Οι δημοσκοπήσεις μπορεί να αποτελούν την πολιτική πυξίδα των επόμενων μηνών, ωστόσο το πραγματικό «καύσιμο» της κυβερνητικής στρατηγικής είναι η διαμόρφωση ενός πακέτου μέτρων που θα απευθύνεται σε όσο το δυνατόν περισσότερες κοινωνικές ομάδες και θα απαντά και στην αυξημένη πίεση που δέχεται η κυβέρνηση λόγω ακρίβειας.
Ήδη, όπως φαίνεται, το καλάθι των παροχών διευρύνεται συνεχώς, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να στηρίξει οικογένειες, συνταξιούχους, εργαζόμενους, επιχειρήσεις, αγρότες και οφειλέτες, αξιοποιώντας με αυτόν τον τρόπο τον δημοσιονομικό χώρο που δημιουργεί η υπεραπόδοση της οικονομίας.
Το πρώτο κύμα ενισχύσεων
Έτσι, η πρώτη μεγάλη παρέμβαση αφορά την έκτακτη οικονομική ενίσχυση των οικογενειών με παιδιά. Ήδη πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη καταβολή, με 947.609 δικαιούχους να λαμβάνουν συνολικά περίπου 220 εκατ. ευρώ για περισσότερα από 1,5 εκατ. εξαρτώμενα τέκνα, χωρίς να απαιτηθεί υποβολή αίτησης.
Η ενίσχυση ανέρχεται σε 150 ευρώ για κάθε παιδί και καταβάλλεται απευθείας στους δηλωμένους τραπεζικούς λογαριασμούς. Για τα παιδιά που γεννήθηκαν μέσα στο 2025 και έως τις 31 Ιουλίου 2026 προβλέπεται συμπληρωματική πληρωμή έως το τέλος Αυγούστου, μετά την ολοκλήρωση των σχετικών δηλώσεων και των απαιτούμενων φορολογικών στοιχείων.
Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα στοιχεία, σχεδόν ένα εκατομμύριο οικογένειες ωφελήθηκαν από το μέτρο, με τη μεγάλη πλειονότητα να αφορά νοικοκυριά με ένα ή δύο παιδιά, χωρίς να λείπουν και περιπτώσεις πολύτεκνων οικογενειών με ιδιαίτερα σημαντικές ενισχύσεις.
Αυξήσεις για συνταξιούχους και αλλαγές στις συντάξεις χηρείας
Στο ίδιο νομοθετικό πακέτο αυξάνεται στα 300 ευρώ η ετήσια ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων, ενώ διευρύνονται τα εισοδηματικά κριτήρια ώστε να ενταχθούν περισσότεροι δικαιούχοι, μεταξύ των οποίων και χήρες ή χήροι άνω των 60 ετών.
Παράλληλα, εντός του Ιουλίου, όπως ανακοίνωσε την Πέμπτη 2/7 η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, κατατίθεται η ρύθμιση που καταργεί οριστικά την περικοπή κατά 50% των συντάξεων χηρείας μετά την πάροδο της τριετίας, όπως προέβλεπε ο νόμος Κατρούγκαλου. Η παρέμβαση συνοδεύεται από απαλλαγή των δικαιούχων από τυχόν αναδρομικές επιβαρύνσεις, ενώ διατηρείται η καταβολή δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις όπου αυτό προβλέπεται.
Παράλληλα, στο παρασκήνιο συνεχίζεται η επεξεργασία πρόσθετων μέτρων για τους συνταξιούχους ενόψει ΔΕΘ. Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται βρίσκεται η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, με στόχο να εφαρμόζεται πλέον κλιμακωτά και όχι από το πρώτο ευρώ υπέρβασης του σχετικού ορίου, περιορίζοντας έτσι τις μεγάλες επιβαρύνσεις.
Στήριξη της στέγασης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο στεγαστικό πρόβλημα, που αποτελεί κοινωνική “βόμβα”. Διευρύνονται τα εισοδηματικά όρια για την επιστροφή ενοικίου, ενώ θεσπίζεται για πρώτη φορά επιστροφή ενός επιπλέον μηνιαίου μισθώματος για ειδικές επαγγελματικές κατηγορίες, όπως οι εκπαιδευτικοί και οι νοσηλευτές.
Παράλληλα, επεκτείνονται οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση, ενώ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα.
Νέα εργαλεία για τους οφειλέτες
Σημαντικές αλλαγές φέρνει και το νέο πλαίσιο στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους, όπου “σημαία” για την κυβέρνηση αποτελεί η νέα ρύθμιση για τους οφειλέτες του Νόμου Κατσέλη. Εκεί προτάσσεται το εύρος που επελέγη για την αναδρομικότητα της ρύθμισης αν και βέβαια η νομοθετική κίνηση ήταν απότοκο της απόφασης του Αρείου Πάγου.
Παράλληλα, θεσπίζεται έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023, με δυνατότητα ένταξης έως το τέλος του έτους. Η ρύθμιση αφορά περίπου 1,5 εκατ. οφειλέτες, ενώ προβλέπεται σταθερό επιτόκιο χωρίς επιβάρυνση σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης. Βέβαια, όπως φαίνεται από την υποδοχή που έχει από την αγορά το εν λόγω μέτρο, δεν αναμένεται να έχει ισχυρό΄αποτύπωμα.
Επίσης, διευρύνεται ο εξωδικαστικός μηχανισμός, καθώς το ελάχιστο ύψος οφειλής μειώνεται στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο για πολύ περισσότερους πολίτες.
Ταυτόχρονα αυξάνεται το ακατάσχετο όριο τραπεζικών λογαριασμών στα 1.600 ευρώ, ενώ παρέχεται η δυνατότητα άρσης κατασχέσεων με την αποπληρωμή του 25% της οφειλής, ενισχύοντας σημαντικά την προστασία των συνεπών οφειλετών.
Αυξήσεις αποδοχών στο Δημόσιο
Στο μισθολογικό πεδίο, ξεχωρίζει η επέκταση της λεγόμενης «προσωπικής διαφοράς» και σε υπαλλήλους που προσλήφθηκαν μετά την 1η Απριλίου 2023 σε συγκεκριμένους φορείς του Δημοσίου.
Η ρύθμιση θεσμοθετεί πλέον την προσωπική διαφορά και για μελλοντικούς διορισμούς, με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ μηνιαίως, ενώ προβλέπεται αυτόματη αναπροσαρμογή των συντάξεων των παλαιών δημοσίων υπαλλήλων σύμφωνα με τις μεταβολές των αποδοχών των εν ενεργεία.
Αγρότες και επιχειρήσεις
Στον πρωτογενή τομέα παρατείνεται έως τον Αύγουστο η επιδότηση λιπασμάτων κατά 15%, καλύπτοντας περίπου 250.000 παραγωγούς, ενώ, σύμφωνα με την κυβέρνηση, οι πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων έχουν ήδη ξεπεράσει τον αρχικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, μέσω των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ ενεργοποιούνται νέες δράσεις χρηματοδότησης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στρατηγικών τεχνολογιών και αμυντικής βιομηχανίας, με δημόσιους πόρους που υπερβαίνουν τα 3 δισ. ευρώ. Νέες προσκλήσεις προβλέπουν ενισχύσεις έως 67% για νέες επιχειρήσεις, χρηματοδότηση επενδύσεων εκτός Αττικής και προγράμματα κατάρτισης προσωπικού.
Οι παρεμβάσεις που εξετάζονται για τη ΔΕΘ
Την ίδια ώρα, το κυβερνητικό επιτελείο εξακολουθεί να επεξεργάζεται πολιτικά και οικονομικά το τελικό πακέτο των εξαγγελιών του Σεπτεμβρίου.
Μεταξύ των μέτρων που θεωρούνται ιδιαίτερα πιθανό να ανακοινωθούν περιλαμβάνονται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις, νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, καθώς και πρόσθετες φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά και ιδιοκτήτες ακινήτων.
Παράλληλα εξετάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις για τους συνταξιούχους, ανάλογα με τα δημοσιονομικά περιθώρια και τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης, ενώ ανοικτό παραμένει το ενδεχόμενο νέων στοχευμένων μέτρων για τη στήριξη των οικογενειών.
Το μήνυμα του οικονομικού επιτελείου
Από την πλευρά του πάντως, σε δημόσιες τοποθετήσεις του, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης υπογραμμίζει ότι κάθε ευρώ που δημιουργείται από την υπεραπόδοση της οικονομίας επιστρέφει στην κοινωνία, πάντοτε όμως εντός των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Όπως επισημαίνει, οι ανακοινώσεις της ΔΕΘ θα επιδιώξουν να καλύψουν το σύνολο της κοινωνίας -συνταξιούχους, δημόσιους και ιδιωτικούς υπαλλήλους, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και οικογένειες- ακολουθώντας τη φιλοσοφία των προηγούμενων ετών, όπου η υπεραπόδοση της οικονομίας μετατράπηκε σε φορολογικές ελαφρύνσεις και στοχευμένες εισοδηματικές ενισχύσεις.
