Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αποκτά ολοένα μεγαλύτερη παρουσία όχι μόνο στην εργασία και την καθημερινότητά μας, αλλά και στον χώρο της υγείας, όπου οι εφαρμογές της πολλαπλασιάζονται με ταχύτατους ρυθμούς.
Ερευνητικές ομάδες εξετάζουν ήδη κατά πόσο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη ασθενειών όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Πάρκινσον και ο καρκίνος του μαστού. Παράλληλα, η AI αξιοποιείται στην ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων φαρμάκων και θεραπειών.
Τον Ιούνιο του 2026, ερευνητές ανακοίνωσαν την ανάπτυξη του πρώτου εμβολίου στον κόσμο που σχεδιάστηκε με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης και δοκιμάστηκε επιτυχώς σε ανθρώπους, ενώ αρκετά αντικαρκινικά φάρμακα που έχουν δημιουργηθεί με αντίστοιχες μεθόδους βρίσκονται ήδη υπό μελέτη.
Σε αυτή τη νέα γενιά φαρμάκων ανήκει και το rentosertib, για το οποίο δημοσιεύθηκαν στις 7 Σεπτεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Nature Biotechnology τα αποτελέσματα κλινικής δοκιμής φάσης 2a.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το φάρμακο ενδέχεται να επηρεάζει ορισμένους βιολογικούς δείκτες που συνδέονται με τη γήρανση.
Έξι «ρολόγια» μέτρησαν τη βιολογική ηλικία
Το rentosertib είναι ένας αναστολέας της πρωτεϊνικής κινάσης TNIK (TRAF2- and NCK-interacting kinase), ο οποίος σχεδιάστηκε με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η TNIK είναι ένα πρωτεϊνικό ένζυμο που συναντάται σε ολόκληρο τον οργανισμό και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των κυττάρων και στη λειτουργία του εγκεφάλου. Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την υπερβολική δραστηριότητά της με διάφορες παθήσεις, μεταξύ των οποίων ορισμένες μορφές καρκίνου, ινωτικές νόσοι όπως η ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση (IPF) και μεταβολικές διαταραχές.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα αίματος από 42 ασθενείς με επιβεβαιωμένη ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση, οι οποίοι λάμβαναν rentosertib. Η παρακολούθησή τους διήρκεσε 12 εβδομάδες και τα δείγματα ελήφθησαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Το γεγονός ότι όλοι οι συμμετέχοντες έπασχαν από IPF έχει ιδιαίτερη σημασία για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, καθώς δεν επρόκειτο για υγιείς εθελοντές.
Οι επιστήμονες μέτρησαν τις συγκεντρώσεις περισσότερων από 2.800 διαφορετικών πρωτεϊνών στα δείγματα αίματος και στη συνέχεια ανέλυσαν τα δεδομένα με έξι διαφορετικά πρωτεωμικά «ρολόγια γήρανσης».
Τα εργαλεία αυτά χρησιμοποιούν πρότυπα πρωτεϊνών και τεχνικές μηχανικής μάθησης για να υπολογίσουν τη βιολογική ηλικία ενός ανθρώπου, η οποία δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τη χρονολογική του ηλικία.
Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν το ipfP3GPT, που αναπτύχθηκε από την Insilico Medicine –την εταιρεία που δημιούργησε το rentosertib–, το OrganAge στις εκδοχές χρονολογικής ηλικίας και θνησιμότητας, καθώς και τα PAC (Proteomic Aging Clock), PAOPAC (Proteome-Aware Organ Proxy Aging Clock) και ProtAge.
Στο τέλος της δοκιμής, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες που λάμβαναν rentosertib εμφάνισαν μείωση της προβλεπόμενης βιολογικής ηλικίας και στα έξι μοντέλα.
Η μεγαλύτερη επίδραση καταγράφηκε την τέταρτη εβδομάδα, όταν τα περισσότερα μοντέλα έδειξαν μείωση της βιολογικής ηλικίας κατά περίπου τρία έως τέσσερα χρόνια, ενώ σε ένα από τα «ρολόγια» η διαφορά έφθασε έως και τα έξι χρόνια.
Οι ειδικοί προειδοποιούν: Δεν σημαίνει ότι αντιστράφηκε η γήρανση
Ο Dung Trinh, παθολόγος στο MemorialCare Medical Group και επικεφαλής ιατρικός διευθυντής της Healthy Brain Clinic στο Irvine της Καλιφόρνια, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα ενδιαφέροντα, υπογράμμισε όμως ότι χρειάζονται ιδιαίτερα προσεκτική ερμηνεία.
«Η μελέτη έδειξε ότι έξι διαφορετικά πρωτεωμικά ρολόγια γήρανσης μετακινήθηκαν προς μια μικρότερη προβλεπόμενη βιολογική ηλικία στους ασθενείς που έλαβαν rentosertib, κάτι που έχει ενδιαφέρον, επειδή το ίδιο σήμα εμφανίστηκε σε πολλά διαφορετικά μοντέλα», δήλωσε στο Medical News Today.
Έσπευσε, ωστόσο, να επισημάνει ότι το εύρημα αυτό δεν αποδεικνύει πως το φάρμακο αντιστρέφει τη γήρανση στον άνθρωπο.
«Η μελέτη ήταν μικρή, αφορούσε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση και διήρκεσε μόλις 12 εβδομάδες. Επομένως, ορισμένες από τις αλλαγές στους βιοδείκτες μπορεί να οφείλονται σε βελτίωση της υποκείμενης νόσου», εξήγησε.
Όπως πρόσθεσε, τα αποτελέσματα αποτελούν ένα πολλά υποσχόμενο σημάδι ότι η επιστήμη αποκτά καλύτερα εργαλεία για να καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο μια θεραπεία επηρεάζει βιολογικές διεργασίες που συνδέονται με τη γήρανση.
«Δεν έχουμε ακόμη στοιχεία που να δείχνουν ότι μπορούμε πράγματι να κάνουμε τους ασθενείς βιολογικά νεότερους», τόνισε.
Αντίστοιχα επιφυλακτικός εμφανίστηκε και ο Zeeshan Khan, επικεφαλής του τμήματος Γηριατρικής στο Hackensack Meridian Jersey Shore University Medical Center του Νιου Τζέρσεϊ, ο οποίος επίσης δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Όπως σημείωσε, το γεγονός ότι διαφορετικά εργαλεία μέτρησης της βιολογικής ηλικίας κινήθηκαν προς την ίδια κατεύθυνση έχει ενδιαφέρον. Ωστόσο, μια μικρότερη ηλικία σε ένα «ρολόι γήρανσης» δεν αποτελεί απόδειξη ότι η γήρανση έχει αντιστραφεί.
«Αυτό που έχει τελικά σημασία είναι αν οι ασθενείς ζουν πιο υγιείς και περισσότερο λειτουργικές ζωές», εξήγησε.
Στη γηριατρική, πρόσθεσε, ζητούμενο δεν είναι απλώς να παρατείνεται η ζωή, αλλά να αυξάνονται τα χρόνια κατά τα οποία οι άνθρωποι παραμένουν υγιείς, ανεξάρτητοι και λειτουργικοί, τόσο σωματικά όσο και γνωστικά.
«Στόχος μας δεν είναι απλώς να παρατείνουμε τη διάρκεια ζωής, αλλά τη διάρκεια της υγιούς ζωής. Θέλουμε να αυξήσουμε τα χρόνια κατά τα οποία οι άνθρωποι παραμένουν υγιείς, ανεξάρτητοι και λειτουργικοί σε γνωστικό και σωματικό επίπεδο», υπογράμμισε.
Κατά τον ίδιο, εάν στο μέλλον καταστεί εφικτό να στοχεύονται με ασφάλεια βιολογικές διεργασίες που συμβάλλουν ταυτόχρονα στην εμφάνιση πολλών παθήσεων που σχετίζονται με την ηλικία, το όφελος θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερο από την αντιμετώπιση κάθε νόσου ξεχωριστά, αφού αυτή έχει ήδη εκδηλωθεί.
Η AI επιταχύνει την ανακάλυψη φαρμάκων, αλλά δεν αντικαθιστά τους επιστήμονες
Το rentosertib παρουσιάζει ενδιαφέρον και για έναν επιπλέον λόγο: τόσο ο θεραπευτικός του στόχος όσο και το ίδιο το μόριο προέκυψαν με τη βοήθεια παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ο Peter Gliebus, επικεφαλής Νευρολογίας και διευθυντής Γνωστικής και Συμπεριφορικής Νευρολογίας στο Marcus Neuroscience Institute του Baptist Health South Florida, εκτιμά ότι η AI θα διαδραματίζει ολοένα σημαντικότερο ρόλο στην ανάπτυξη φαρμάκων.
Η δυνατότητά της να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους βιολογικών και μοριακών δεδομένων πολύ ταχύτερα από τις παραδοσιακές μεθόδους μπορεί, όπως εξηγεί, να βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίζουν νέους θεραπευτικούς στόχους ή χημικές ενώσεις που διαφορετικά ίσως περνούσαν απαρατήρητες.
Στην περίπτωση του rentosertib, η AI χρησιμοποιήθηκε τόσο για να αναγνωριστεί η TNIK ως πιθανός θεραπευτικός στόχος, όσο και για τον σχεδιασμό του μορίου που την αναστέλλει.
«Το rentosertib είναι ένα ενδιαφέρον παράδειγμα, επειδή η AI χρησιμοποιήθηκε τόσο για τον εντοπισμό της TNIK ως πιθανού θεραπευτικού στόχου όσο και για τον σχεδιασμό του μορίου που την αναστέλλει», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον Gliebus, το αρχικό πρόγραμμα ανάπτυξης του φαρμάκου προχώρησε από την ανακάλυψη του θεραπευτικού στόχου έως την επιλογή υποψήφιου μορίου για προκλινική ανάπτυξη μέσα σε περίπου 18 μήνες.
«Αυτό δείχνει τις δυνατότητες της AI να καταστήσει ορισμένα στάδια της ανακάλυψης φαρμάκων ταχύτερα και αποτελεσματικότερα», πρόσθεσε.
Παρά τις δυνατότητές της, όμως, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να παρακάμψει το κρίσιμο στάδιο της επιστημονικής και κλινικής επιβεβαίωσης.
«Η AI δεν πρόκειται να αντικαταστήσει την ανάγκη για γιατρούς, επιστήμονες ή αυστηρές κλινικές δοκιμές. Ένας υπολογιστής μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστεί ένα πολλά υποσχόμενο μόριο, αλλά οι ερευνητές εξακολουθούν να πρέπει να διαπιστώσουν αν είναι ασφαλές, αν πράγματι λειτουργεί στον άνθρωπο και αν τα οφέλη του υπερτερούν των κινδύνων», σημείωσε, για να καταλήγει «βλέπω την AI ως ένα ισχυρό εργαλείο που μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη φαρμάκων και όχι ως κάτι που θα αντικαταστήσει την παραδοσιακή επιστημονική διαδικασία».
news247.gr
