Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας: Ένα αναγκαίο κακό για την ασφάλεια της πόλης.
Η διαπλάτυνση και ο εγκιβωτισμός του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αντιπλημμυρικά έργα που υλοποιούνται σήμερα στην Ανατολική Αττική. Ένα έργο που ξεκίνησε με πολλές καθυστερήσεις, προχωράει με αργούς ρυθμούς, αλλά έχει έναν σαφή και αδιαμφισβήτητο στόχο: να προστατεύσει ανθρώπινες ζωές και περιουσίες από το ενδεχόμενο μιας φονικής πλημμύρας.
Το έργο εκτείνεται από την εκβολή του ρέματος στο λιμάνι της Ραφήνας, μέχρι και αρκετά χιλιόμετρα ανάντη. Περιλαμβάνει εργασίες διευθέτησης της κοίτης, διάνοιξης, κατασκευής τεχνικών έργων για τη ροή των υδάτων, και διαπλάτυνσης ώστε να αυξηθεί η παροχετευτική ικανότητα του ρέματος. Στόχος είναι η αποφόρτιση της πλημμυρικής πίεσης σε περιπτώσεις έντονων βροχοπτώσεων, που με την κλιματική κρίση γίνονται όλο και πιο συχνές και απρόβλεπτες.
Η εικόνα στο έδαφος, ωστόσο, είναι αυτή ενός εκτεταμένου εργοταξίου. Από τη θάλασσα μέχρι την ενδοχώρα, η καθημερινότητα των κατοίκων έχει αλλάξει. Χώροι με ιστορία…, όπως η μάντρα του Πιστικίδη — γνωστό σημείο αναφοράς παλαιότερων εποχών — έχουν κυριολεκτικά εξαφανιστεί, καθώς το ρέμα έχει διευρυνθεί και μεταμορφωθεί ριζικά.
Δεν έλειψαν και οι ενστάσεις. Περιβαλλοντικές οργανώσεις και οικολογικές παρατάξεις αντιτάχθηκαν στο έργο, κάνοντας λόγο για υποβάθμιση του φυσικού χαρακτήρα του ρέματος και απώλεια βιοποικιλότητας. Υπήρξαν προσφυγές, διαμαρτυρίες και δημόσιες τοποθετήσεις που επιδίωκαν την ακύρωσή του. Ωστόσο, στην πράξη, αποδείχθηκε ότι μεγάλο μέρος αυτών των αντιδράσεων ήταν άτοπο ή αβάσιμο.
Το ρέμα της Ραφήνας δεν ήταν ένας ανέγγιχτος φυσικός βιότοπος. Εδώ και δεκαετίες είχε υποστεί παρεμβάσεις, αυθαίρετες κατασκευές και μπαζώματα. Η υποτιθέμενη “φυσικότητα” που κάποιοι υπερασπίζονταν ήταν συχνά μια ψευδαίσθηση. Και το διακύβευμα δεν ήταν μόνο περιβαλλοντικό — ήταν κυρίως ανθρώπινο.
Το έργο δεν είναι τέλειο. Δεν έγινε όσο γρήγορα θα έπρεπε, ούτε χωρίς επιπτώσεις. Αλλά είναι απολύτως αναγκαίο. Και όπως συμβαίνει συχνά με τις σοβαρές υποδομές, συνοδεύεται από δυσαρέσκεια, κόπο, απώλειες — ακόμη και νοσταλγία. Όμως στο τέλος της ημέρας, πρόκειται για ένα αναγκαίο κακό. Και σε μια εποχή που η φύση δεν συγχωρεί καθυστερήσεις, καλό είναι να μην ξεχνάμε ποιο είναι το πραγματικό διακύβευμα: η προστασία ανθρώπων και πόλης.
