Η εξέλιξη λοιπόν δεν είναι μία τρελή κούρσα στο άγνωστο αλλά σχετίζεται πάντα με την εποχή και τις ανάγκες της. Κάπου πρέπει να δίνει λόγο. Επιστήμη για την επιστήμη είναι αδειανό πουκάμισο όταν δεν γίνεται και επικίνδυνο.
Η ιστορία τής ανθρωπότητας είναι μία ιστορία εξέλιξης. Με τα πισωγυρίσματα, με τα κενά, με τις στασιμότητες, αλλά ο άνθρωπος σημαίνει εξέλιξη. Η εξέλιξη έχει ερμηνείες, όπως και όλες οι λέξεις και οι έννοιες. Οι αντιστοιχίες των λέξεων δεν είναι ίδιες για όλους.
Τα κόμματα την έχουν ταυτίσει με την οικονομική ανάπτυξη. Αυτό είναι μία παραφθορά της εξέλιξης ή έστω μία αρκετά επιμερισμένη αλήθεια.
Θεωρώ πως δεν υπάρχει καμία ανθρώπινη επινόηση και ικανότητα ξέχωρες, αποστασιοποιημένες και αυθύπαρκτες, έξω από τον άνθρωπο και τις ανάγκες του. Η παραδοχή πως είμαστε φτιαγμένοι για να κοιτάμε πάντα μπροστά και να εξελισσόμαστε έχει και ψιλά γράμματα.
Ο νεολουδιτισμός που αναπτύσσεται ως φοβική και σκεπτικιστική αντίδραση απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη έχει σίγουρα ανησυχίες που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε αλλά έχει και γνωρίσματα στείρας άρνησης σε κάθε τι καινούργιο και επαναστατικό.
Θα ξεπετάξω με μια μόνο φράση το πολιτικό ζήτημα που προκύπτει παντού και πάντα, πως όλα είναι θέμα Δημοκρατίας, σε τίνος τα χέρια συγκεντρώνεται η γνώση και η επιστήμη και υπέρ ποίου χρησιμοποιούνται, όχι γιατί είναι δευτερεύον -είναι το σοβαρότερο- αλλά γιατί είναι άλλη η στόχευση αυτού του κειμένου.
Ένα φιλοσοφικό ερώτημα είναι τι λογίζεται ως εξέλιξη, πάντα στην υπηρεσία του ανθρώπου. Φέρνω ένα -δεν ξέρω πόσο επιτυχές- παράδειγμα που η ανθρωπότητα «πισωγύρισε» δίχως κάποιο κόστος. Κάποτε καταφέραμε να διανύσουμε την απόσταση Ευρώπη-ΗΠΑ σε τρεισήμισι μόνο ώρες από επτά που ήταν μέχρι τότε. Με την κατάργηση των Concord ξαναγυρίσαμε στις επτά. Δεν νομίζω πως πάθαμε και τίποτα. Το οικονομικό αλλά και το περιβαλλοντικό κόστος εκείνων των αεροπλάνων -συν το γεγονός πως κλονίστηκε η εμπιστοσύνη στην ασφάλειά του μετά το δυστύχημα του 2000 στο Παρίσι- ξαναπήγε το ταξίδι στην προ Concord διάρκειά του.
Κατανοώ απόλυτα την θέση των επιστημόνων που είναι παθιασμένοι με το γνωστικό τους αντικείμενο και κυνηγάνε εφικτό και ανέφικτο με τον ίδιο ζήλο. Το ποτάμι της γνώσης δεν γυρίζει και δεν πρέπει να γυρίζει πίσω. Όμως η επιστήμη -όπως και η τέχνη- δεν είναι κάποιες «αντικειμενικότητες» που μπορούν να αξιολογηθούν ξέχωρες από τις ανθρώπινες ανάγκες και οφέλη. Αν το κοινό όφελος απαιτεί την κατάργηση των υπερηχητικών επιβατικών αεροπλάνων για λόγους περιβαλλοντικούς τότε οι επιστήμονες πρέπει να καταλάβουν πως το επίτευγμά τους είναι θαυμαστό αλλά για την ώρα πρέπει να μείνει ανεφάρμοστο.
Έχω γράψει ξανά την ερώτηση «το ομορφότερο τραγούδι του κόσμου, αν δεν το ακούσει ποτέ κανένας, αν δεν συγκινήσει ποτέ κανέναν, παραμένει το ομορφότερο τραγούδι του κόσμου;». Νομίζω πως όχι. Δεν αξίζει απολύτως τίποτα, είναι μηδέν.
Η εξέλιξη λοιπόν δεν είναι μία τρελή κούρσα στο άγνωστο αλλά σχετίζεται πάντα με την εποχή και τις ανάγκες της. Κάπου πρέπει να δίνει λόγο. Επιστήμη για την επιστήμη είναι αδειανό πουκάμισο όταν δεν γίνεται και επικίνδυνο.
Οι υπερβολές πως η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αρχίσει να μας πολεμάει και θα μας αφανίσει στις επόμενες δεκαετίες -ωραίο εσχατολογικό κόμικ θα γινόταν αυτό- δημιουργούν δυστοπικές φοβίες και συσκοτίζουν το θέμα. Αν πρέπει να μπει κάπου ένα φρένο για λίγο επειδή δεν είμαστε ακόμη έτοιμοι να αφομοιώσουμε τέτοιες τεχνολογίες και να τις χρησιμοποιήσουμε για το καλό του ανθρώπου με όρους Δημοκρατίας, τότε το φρένο στην εξέλιξη δεν είναι πισωγύρισμα αλλά ένα σπουδαίο μάθημα ωριμότητας. Ίσως και ελευθερίας.
