Η παρουσίαση του βιβλίου του Ευριπίδη Στυλιανίδη για την τεχνητή νοημοσύνη στο Ωδείο Αθηνών, θα μπορούσε να είναι μια ακόμη κομματική εκδήλωση με ακαδημαϊκή αίγλη και πολιτική σημειολογία. Αντ’ αυτού, εξελίχθηκε σε ένα πολιτικό στιγμιότυπο που αποκάλυψε όσα όλοι γνωρίζουν, αλλά λίγοι παραδέχονται δημόσια. Πως η Νέα Δημοκρατία δεν είναι πλέον ενιαία.
Η απουσία του Αντώνη Σαμαρά, μάλιστα την τελευταία στιγμή, ήταν αρκετή για να σφραγίσει το κλίμα. Στην αίθουσα παρόντες σχεδόν όλοι, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, υπουργοί, βουλευτές και στελέχη όλων των τάσεων. Μόνο ο Μεσσήνιος έλειπε – και η απουσία του βάρυνε περισσότερο από όλες τις παρουσίες μαζί.
Το Μέγαρο Μαξίμου επιχείρησε να περάσει προς τα έξω την εικόνα μιας “ωραίας ατμόσφαιρας”, μιας μεγάλης γαλάζιας οικογένειας που συζητά για το μέλλον, για την τεχνητή νοημοσύνη, για τη δημοκρατία του αύριο. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης περιορίστηκε να δηλώσει πως «δεν σχολιάζονται προσωπικές αποφάσεις πρώην πρωθυπουργών» και ότι «κρατάμε την ωραία εικόνα ενότητας». Όμως η πραγματικότητα ήταν διαφορετική.
Η απουσία του Σαμαρά, που μέχρι και την παραμονή είχε ανακοινωθεί ως παρών, δεν ήταν τυχαία. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η τελική του απόφαση ήρθε όταν πληροφορήθηκε πως θα παραστεί και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Οι σχέσεις των δύο ανδρών, ψυχρές εδώ και καιρό, φαίνεται πως πέρασαν οριστικά στο στάδιο της πολιτικής ρήξης. Το Μαξίμου, μάλιστα, δείχνει πλέον διατεθειμένο να κλείσει τη συζήτηση για “επιστροφή” του πρώην πρωθυπουργού, μεταθέτοντας σε εκείνον την ευθύνη για το οριστικό διαζύγιο.
Την ίδια στιγμή, η Ντόρα Μπακογιάννη, μιλώντας στο MEGA, έριξε κι εκείνη τη δική της αιχμή: «Ο κ. Σαμαράς δυσκολεύεται να είναι μέσα σε αυτό το κλίμα. Αν θέλει να επιλέξει τον δρόμο του Τσίπρα, με γεια του με χαρά του». Ήταν μια φράση που προκάλεσε αίσθηση, αλλά και που αποτύπωσε τη διάθεση της ηγεσίας να αφήσει πίσω της τις σκιές του παρελθόντος – ακόμη κι αν αυτό σημαίνει οριστική ρήξη.
Η εκδήλωση, ωστόσο, δεν αποκάλυψε μόνο την απόσταση Σαμαρά – Μητσοτάκη. Στο παρασκήνιο διακρίνεται όλο και πιο καθαρά το ρήγμα Μητσοτάκη – Δένδια, με διαφορετικές προσεγγίσεις σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά και στη φυσιογνωμία της παράταξης. Η παρουσία του Νίκου Δένδια στην εκδήλωση, οι ψυχρές χειραψίες και οι επιλεκτικές συζητήσεις στους διαδρόμους, ήταν αρκετές για να δείξουν ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές και οι αποστάσεις μετρημένες.
Ο Κώστας Καραμανλής, από την άλλη, παρέμεινε σταθερός και σιωπηλός, δίνοντας το “παρών” με τρόπο που περισσότερο θύμιζε παρατηρητή παρά συμμετέχοντα. Κάθισε, χαιρέτησε, χαμογέλασε διακριτικά, αλλά δεν θέλησε να δώσει κανένα πολιτικό στίγμα. Όμως η παρουσία του και μόνο, την ημέρα που ο Σαμαράς έλαμπε δια της απουσίας του, είχε τον δικό της συμβολισμό, ότι η Νέα Δημοκρατία δεν έχει πια έναν αλλά πολλούς πόλους εξουσίας – και έναν πρωθυπουργό που προσπαθεί να τους συγκρατήσει.
Η φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη από το βήμα – «Η Νέα Δημοκρατία είναι στην πρώτη γραμμή της τεχνητής νοημοσύνης, εν συνόλω» – ειπώθηκε με πρόθεση να στείλει μήνυμα ενότητας. Στην πραγματικότητα όμως λειτούργησε σαν αντανάκλαση μιας παράταξης που δεν είναι πλέον “εν συνόλω”. Διότι η ενότητα, στην πράξη, δεν υπάρχει.
Η εικόνα της εκδήλωσης τα είπε όλα: οι παλιοί πρωθυπουργοί δεν αντάλλαξαν βλέμματα, οι υπουργοί κινήθηκαν σε μικρούς κύκλους, οι χειραψίες ήταν μετρημένες. Μια ωραία ατμόσφαιρα, αλλά βαθιά εύθραυστη.
Η Νέα Δημοκρατία μοιάζει πλέον περισσότερο με πολιτική συνομοσπονδία τάσεων και προσωπικών στρατοπέδων παρά με ενιαίο κόμμα. Το “σύστημα Μητσοτάκη” από τη μια, οι “δελφίνοι” από την άλλη, οι “καραμανλικοί” πιο πέρα, και ο “σαμαρικός” χώρος σε απόσταση ασφαλείας – ίσως έτοιμος για κάτι νέο.
Και όσο το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να κρατήσει την εικόνα της ενότητας ζωντανή, τόσο περισσότερο η πραγματικότητα δείχνει το αντίθετο: πως όταν μιλάμε σήμερα για τη Νέα Δημοκρατία, δεν μιλάμε πια για ένα κόμμα ενιαίο, αλλά για ένα πολιτικό σύνολο σε σταδιακή αποσύνθεση.
Με άλλα λόγια, η “ωραία ατμόσφαιρα” υπάρχει – αλλά είναι μόνο για τις κάμερες. Πίσω από τα φώτα, οι αποστάσεις μεγαλώνουν, οι συμμαχίες αλλάζουν, και το ερώτημα για το μέλλον της παράταξης γίνεται πιο πιεστικό από ποτέ:
Μπορεί η Νέα Δημοκρατία να μείνει ενιαία χωρίς να είναι;
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
