«Ένα λεπτοδουλεμένο και κομψά σκηνοθετημένο ντοκιμαντέρ, αυτή η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Ελληνίδας σκηνοθέτιδας Τζέλη Χατζηδημητρίου αφηγείται μια ιστορία που είναι ταυτόχρονα προσωπική και δημόσια: αφορά τη λεσβιακή σκηνή που αναπτύχθηκε γύρω από την πόλη της Ερέσου στο νησί της Λέσβου» γράφει η Leslie Felperin στον Guardian και συνεχίζει:
«Η Χατζηδημητρίου κατάγεται από το νησί, αλλά όχι από την ίδια την Ερεσό, που κάποτε ήταν η πατρίδα της ποιήτριας Σαπφούς του 7ου αιώνα π.Χ., της οποίας η ερωτική ποίηση διατρέχει όλη την ταινία».
«Δε μιλάμε για αυτά στην ελληνική οικογένεια» είχε πει στο in.gr, το 2024, η σκηνοθέτις Τζέλη Χατζηδημητρίου.
H άνοδος και η πτώση μιας εκπληκτικής λεσβιακής κοινότητας
«Με δεδομένο αυτό το ιστορικό υπόβαθρο, οι λεσβίες, συμπεριλαμβανομένης και της ίδιας της σκηνοθέτιδας, συρρέουν εδώ και χρόνια στην Ερεσό για να αποτίσουν φόρο τιμής» εξηγεί η η Leslie Felperin.
«Μέχρι τη δεκαετία του 1970, ο αυξανόμενος αριθμός των queer επισκεπτών άρχισε να σχηματίζει όχι μόνο μια σκηνή αλλά και μια κοινότητα, η οποία αρχικά επικεντρωνόταν στην παραλία γυμνιστών όπου πολλές γυναίκες κατασκήνωναν».
Photo: «Lesvia»
Δε μιλάμε για αυτά στην ελληνική οικογένεια
«Στην Ερεσό πήγα κατά τύχη» θα πει στο in.gr, το 2024, η Τζέλη Χατζηδημητρίου. «Δεν ακουγόταν, τότε, ότι πηγαίνουν λεσβίες εκεί. Το ’80 δεν υπήρχε ίντερνετ.
»Ο πηγαιμός μου στην Ερεσό με απελευθέρωσε αμέσως, έφυγε η ενοχή, η οποία εντείνεται από το γεγονός ότι η λεσβία είναι γυναίκα, οπότε επιπλέον δεν εντάσσεται και δεν εκπληρώνει το σκοπό της ως γυναίκα. Δεν μιλάμε για αυτά στην ελληνική οικογένεια, δε μαθαίνουμε να διεκδικούμε μαθαίνουμε να υπηρετούμε».
«Η ταινία έχει ένα νοσταλγικό ύφος. Ήταν αλλιώς τα πράγματα τότε;» ρωτήσαμε στην ίδια συνέντευξη στο in.gr
«Φυσικά και ήταν αλλιώς τα πράγματα τη δεκαετία του ’80, όχι μόνο στην Ερεσό αλλά και σε όλο το κόσμο. Στην Ελλάδα βγαίναμε από μια δικτατορία, ελπίζαμε σε έναν κόσμο με ισότιμες ευκαιρίες, μέσα από το φεμινιστικό κίνημα διεκδικούσαμε μια καλύτερη ζωή και μια άλλη αντιμετώπιση από τη κοινωνία. Οργανωνόμασταν σε ομάδες, ζούσαμε με πάθος την επανάστασή μας απέναντι σε ένα σύστημα που δεν μας χωρούσε.
»Η Ερεσός έγινε γνωστή μέσα από τις λεσβίες φεμινίστριες που την είχαν ανακαλύψει και μοιραζότανε το πολύτιμο μυστικό τους με άλλες γυναίκες που ήθελαν να ζήσουν ελεύθερες και ασφαλείς σε έναν παράδεισο που είχαμε δημιουργήσει.
»Τότε το να ζεις γυμνή στη παραλία, να μπορείς να φιλιέσαι με τη φίλη σου ανάμεσα σε άλλες γυναίκες που ήταν σαν και σένα, ήταν επαναστατικό, μεθυστικό, σε συνέπαιρνε και ήθελες όλη η υπόλοιπη ζωή σου να είναι έτσι. Ανεστραμμένη, να είσαι εσύ κι οι επιλογές σου ο κανόνας, όχι η εξαίρεση.
»Όταν πιστέψαμε ότι αρχίσαμε να κερδίζουμε κάποιες μάχες προς την υπερεκτιμημένη συμπερίληψη, τότε αρχίσαμε να χάνουμε και τους στόχους μας. Είναι τόσο μεγάλη η ανθρώπινη ανάγκη να είσαι αποδεχτός, που συχνά ξεπουλάς ή ξεχνάς κομμάτια του εαυτού σου, άλλες ανάγκες σου, προκειμένου να συνυπάρξεις και κάπου εκεί χάνεσαι».
Oι σχέσεις με τους ντόπιους δεν ήταν πάντα εύκολες και, όπως ήταν αναμενόμενο, οι τουρίστριες έπρεπε να αντιμετωπίσουν ομοφοβία σε διάφορους βαθμούς έντασης, καθώς και επιθετικές εισβολές στους χώρους που προορίζονταν αποκλειστικά για γυναίκες
Η ανοχή αυξήθηκε
«Οι φωτογραφίες της Χατζηδημητρίου ενσωματώνονται επίσης σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, αποτυπώνοντας τον λαμπρό αισθησιασμό αυτών των συχνά γυμνών γυναικών, οι περισσότερες από τις οποίες φαίνονται πανευτυχείς που βρήκαν μια μικρή γωνιά παραδείσου όπου μπορούν να είναι ο εαυτός τους» συνεχίζει η Leslie Felperin στον Guardian.
«Ωστόσο, οι σχέσεις με τους ντόπιους δεν ήταν πάντα εύκολες και, όπως ήταν αναμενόμενο, οι τουρίστριες έπρεπε να αντιμετωπίσουν ομοφοβία σε διάφορους βαθμούς έντασης, καθώς και επιθετικές εισβολές στους χώρους που προορίζονταν αποκλειστικά για γυναίκες.
»Ευτυχώς, όπως θυμάται μια γυναίκα, συνήθως υπήρχαν μερικές butches (γυναίκες με ανδρόγυνο στυλ) για να βοηθήσουν να διώξουν τους εισβολείς. Με την πάροδο του χρόνου, η ανοχή αυξήθηκε, ευνοημένη από τα χρήματα που έφερναν οι επισκέπτες στο νησί, και τελικά άρχισαν να εμφανίζονται μπαρ και ξενοδοχεία που διευθύνονταν από γυναίκες».
Photo: «Lesvia»
Η ξεθωριασμένη δόξα του τόπου
Αν όλα τελείωναν εκεί, θα ήταν μια ουτοπική ιστορία για τον παραδεισένιο τόπο που βρέθηκε. Όμως τα πράγματα πήγαν στραβά, ίσως λόγω της οικονομικής κρίσης της Ελλάδας που ξεκίνησε το 2009 και η οποία έφερε στο φως την οικονομική αστάθεια της χώρας.
Μέσα σε λίγα χρόνια, τα περισσότερα λεσβιακά μπαρ και ξενοδοχεία που διευθύνονταν από γυναίκες έκλεισαν, και τώρα η κοινότητα φαίνεται πολύ πιο περιθωριοποιημένη.
Η Τζέλη Χατζηδημητρίου χτίζει την προφορική της ιστορία μέσω συνεντεύξεων με μερικές από τις πολλές γυναίκες από όλο τον κόσμο που γνώρισαν την Ερεσό στα χρυσά της χρόνια, δημιουργώντας μια συγκινητική ταινία, και παρά τη ξεθωριασμένη δόξα του τόπου, η ζωή εκεί συνεχίζεται, με τις νεότερες γενιές να τον επισκέπτονται.
Ο σχεδιασμός του ήχου, που ενσωματώνει σχεδόν συνεχώς τον ήχο της θάλασσας, προσθέτει ένα υποβλητικό στοιχείο.
*Η ταινία «Lesvia» είναι διαθέσιμη στις ψηφιακές πλατφόρμες από τις 3 Αυγούστου.
*Με στοιχεία από theguardian.com | Αρχική Φωτό: «Lesvia»
