Ενώ τα ποσοστά στα διαζύγια στις ΗΠΑ μειώνονται τα τελευταία χρόνια σχεδόν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, εξαίρεση αποτελούν οι Αμερικανοί άνω των 50 ετών και ιδιαίτερα όσοι έχουν ξεπεράσει τα 65. Τι οδηγεί ανθρώπους να εγκαταλείπουν γάμους 30 ή ακόμη και 40 ετών;
Τα ποσοστά των λεγόμενων «γκρίζων διαζυγίων» -δηλαδή των διαζυγίων μεταξύ ανθρώπων ηλικίας 50 ετών και άνω- αυξήθηκαν κατακόρυφα στις ΗΠΑ, διπλασιαζόμενα μεταξύ 1990 και 2010.
Αν και τα ποσοστά αυτά έχουν σταθεροποιηθεί μετά την πανδημία, σχεδόν το 40% των διαζυγίων σήμερα αφορά άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω.
Οι λόγοι, σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times είναι σύνθετοι, καθώς ορισμένα μέλη της Γενιάς Χ και της γενιάς των baby boomers είναι όλο και λιγότερο διατεθειμένα να παραμένουν σε αυτό που οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν «κενούς γάμους».
Πρόκειται για σχέσεις στις οποίες δεν υπάρχει πραγματική σύνδεση ή ζωντάνια, όπου ο ένας ή και οι δύο σύντροφοι δεν είναι ευτυχισμένοι, δήλωσε η Σούζαν Μπράουν, καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Bowling Green State και συνδιευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Έρευνας για την Οικογένεια και τον Γάμο.
Παραδοσιακά, τέτοια ζευγάρια συχνά αποφάσιζαν να μείνουν μαζί για χάρη των παιδιών τους, για λόγους οικονομικής σταθερότητας ή από φόβο του κοινωνικού στίγματος. Τώρα, όμως, αυτό ίσως ανήκει στο παρελθόν.
Για παράδειγμα ο 67χρονος Άλαν Χίκενμποτομ πήρε διαζύγιο με τη σύζυγό του το 2021 έπειτα από 30 χρόνια γάμου, καθώς συνειδητοποίησε ότι με τη σύζυγό του είχαν γίνει περισσότερο συνάδελφοι και συγκάτοικοι παρά ερωτικοί σύντροφοι.
«Δεν ήθελα να υποτιμήσω τη ζωή που χτίσαμε, αλλά δεν ήθελα να συνεχίσω να ζω έτσι», είπε ο Χίκενμποτομ. Σκέφτηκε ότι ίσως να είχε μπροστά του άλλα 40 χρόνια ζωής. «Τι θέλω να κάνω;» θυμάται να αναρωτιέται.
Πως εξηγούν οι ειδικοί το φαινόμενο να χωρίζει ο κόσμος μετά από τόσα χρόνια γάμου, δίχως να έχει προηγηθεί απαραίτητα κάποιου είδους σοβαρή διαφωνία;
Προσδόκιμο ζωής
Το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής επηρεάζει τις αποφάσεις των μεγαλύτερων ανθρώπων να πάρουν διαζύγιο, είπε ο Τζάστιν Γκαρσία, εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Kinsey στο Μπλούμινγκτον της Ιντιάνα και συγγραφέας του βιβλίου The Intimate Animal: The Science of Sex, Fidelity, and Why We Live and Die for Love.
«Ως είδος, βρισκόμαστε πλέον σε σχέσεις πολύ μεγαλύτερης διάρκειας από ό,τι οι πρόγονοί μας», είπε. «Η ισόβια μονογαμία ίσως παλαιότερα σήμαινε μερικές δεκαετίες.» Σήμερα, όμως, υπάρχουν ζευγάρια που είναι μαζί 50, 60 ή και πάνω από 70 χρόνια.
«Αυτό είναι εξελικτικά πρωτοφανές για το είδος μας», είπε ο δρ Γκαρσία.
Στην ίδια γραμμή «Αυτή η γενιά ζει περισσότερο από τις προηγούμενες», είπε η Σούζαν Μπράουν «και αυτό ίσως αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι υπολογίζουν αν αξίζει να παραμείνουν σε έναν γάμο που πλέον δεν έχει ιδιαίτερο νόημα για τους ίδιους».
Μειώνεται η ανοχή στους μέτριους γάμους
Ένας δεύτερος παράγοντας που αναφέρει το αμερικανικό δημοσίευμα είναι ότι έχουν αλλάξει οι κοινωνικές προσδοκίες για το τι μπορεί ή τι πρέπει να είναι ένας γάμος. Οι baby boomers, που παντρεύτηκαν σχετικά νέοι -εν μέρει επειδή αυτό ήταν τότε ο κανόνας- ζουν σήμερα σε μια εποχή όπου ο γάμος θεωρείται μέσο για την αγάπη και την προσωπική ολοκλήρωση, είπε η Κλερ Καμπ Ντας, καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα.
«Δεν δημιουργούμε πλέον σχέσεις μόνο με βάση την ιδέα ότι ο ένας θα είναι ο οικονομικός στυλοβάτης και ο άλλος θα φροντίζει το σπίτι», είπε. Πρόσθεσε ότι είναι πιθανό η συλλογική ανοχή μας στο να παραμένουμε σε απλώς μέτριες σχέσεις «να μειώνεται».
Η Ρούτσι, 58 ετών, έφτασε σε αυτό το σημείο όταν ο σύζυγός της ξέχασε τα 50ά γενέθλιά της. Η εμμηνόπαυση έδωσε μια ιδιαίτερη ένταση στην κρίση μέσης ηλικίας της Ρούτσι. «Πραγματικά πίστευα ότι είχα τρελαθεί, γιατί με εκνεύριζαν τα πάντα», είπε.
«Η εμμηνόπαυση δεν αφορά μόνο την απώλεια οιστρογόνων, αφορά και την απώλεια της ανοχής», είπε η Ρεμπέκα Θέρστον, αναπληρώτρια κοσμήτορας για την έρευνα στην υγεία των γυναικών στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ. «Κάνεις τα πάντα», συνέχισε. «Φροντίζεις τα παιδιά. Φροντίζεις τους γονείς. Φροντίζεις τον σύντροφό σου.» Την ίδια στιγμή, πολλές από τις ασθενείς της αναρωτιούνται: Είναι στ’ αλήθεια μόνο αυτό η ζωή;
Εφαρμογές γνωριμιών
Οι εφαρμογές γνωριμιών αποτελούν ακόμη έναν παράγοντα που αλλάζει τα δεδομένα. Παρότι ένας χωρισμός σε μεγαλύτερη ηλικία εξακολουθεί να συνοδεύεται από σημαντικές οικονομικές και ψυχολογικές δυσκολίες, η δυνατότητα γνωριμίας νέων ανθρώπων κάνει πολλούς να αισθάνονται ότι υπάρχουν περισσότερες επιλογές.
Η δρ Μπράουν επισήμανε ότι, ενώ οι νεότεροι ενήλικες συνήθως ανακάμπτουν μέσα σε ένα ή δύο χρόνια από το διαζύγιο, οι μεγαλύτεροι υφίστανται μεγαλύτερο οικονομικό και ψυχολογικό πλήγμα. Η έρευνά της έδειξε επίσης ότι οι άνδρες είναι πιθανότερο να δημιουργήσουν νέα σχέση μετά από ένα «γκρίζο διαζύγιο», εν μέρει επειδή οι γυναίκες ζουν περισσότερο, περιορίζοντας έτσι τον αριθμό των διαθέσιμων συντρόφων. Υπάρχουν όμως και ενδείξεις ότι οι γυναίκες ενδιαφέρονται λιγότερο από τους άνδρες να ξαναπαντρευτούν μετά από ένα διαζύγιο.
Έτσι, οι διαδικτυακές γνωριμίες έχουν αλλάξει τα δεδομένα για τους μεγαλύτερους ανθρώπους που βγαίνουν από μακροχρόνιους γάμους, προσφέροντας τουλάχιστον την αίσθηση ότι υπάρχουν επιλογές. Σύμφωνα με έκθεση του Pew Research Center του 2023, το 14% των Αμερικανών ηλικίας περίπου 60 ετών και το 12% όσων είναι 70 ετών και άνω δήλωσαν ότι έχουν χρησιμοποιήσει εφαρμογή γνωριμιών.
Ο Χίκενμποτομ είπε ότι, μετά το διαζύγιό του, «έβγαινε ασταμάτητα ραντεβού», προτού γνωρίσει τη μνηστή του, με την οποία είναι μαζί εδώ και δύο χρόνια.
