Οι ηγέτες της Ευρώπης έχουν έναν νέο φόβο: η αντιπαράθεση του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν πρόκειται να μετατραπεί από οικονομικό σοκ σε μια πολιτική κρίση για το εύθραυστο κέντρο της Ένωσης.
Με τις τιμές της ενέργειας να ανεβαίνουν και την ανάπτυξη να παραμένει στάσιμη, οι φιλοευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται για μια κρίση την οποία έχουν ελάχιστη δύναμη να σταματήσουν — και η οποία θα μπορούσε να διαλύσει το ήδη εξασθενημένο πολιτικό κατεστημένο του μπλοκ.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι μη δημοφιλείς κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα κύμα λαϊκιστικής δυσαρέσκειας, το οποίο ενδέχεται να εκδηλωθεί έντονα στη Γαλλία την επόμενη χρονιά, οδηγώντας τον Εθνικό Συναγερμό στην εξουσία και φέρνοντας την ακροδεξιά στο Μέγαρο των Ηλυσίων, με παγκόσμιες επιπτώσεις
«Το κόστος της ενέργειας διαχέεται στα τρόφιμα, τις μεταφορές και τη στέγαση, πλήττοντας περισσότερο τα νοικοκυριά με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα», δήλωσε στο POLITICO ο Seamus Boland, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. «Πολιτικά, αυτό δημιουργεί χώρο για δυσπιστία — όχι μόνο προς τις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά και προς την ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να προστατεύσουν τους πολίτες από εξωτερικά σοκ. Κινδυνεύει να επιταχύνει τη στήριξη προς πιο προστατευτικές ή εσωστρεφείς προσεγγίσεις».
Η Γαλλία είναι το μεγαλύτερο έπαθλο, αλλά δεν είναι το μοναδικό σημάδι ότι το κέντρο στην Ευρώπη καταρρέει:
- Βουλγαρία: Η νίκη του φίλα προσκείμενου στο Κρεμλίνο πρώην προέδρου Ρούμεν Ράντεφ στις 20 Απριλίου έχει ανησυχήσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
- Ρουμανία: Μια κυβερνητική κρίση θα μπορούσε σύντομα να απομακρύνει τον φιλοευρωπαίο πρωθυπουργό Ιλίε Μπολοζάν από την εξουσία.
- Γερμανία: Η ακροδεξιά “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) προσδοκά κέρδη στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ τον Σεπτέμβριο.
Σήμανση Συναγερμού
Ο πόλεμος με το Ιράν θα βρεθεί στο επίκεντρο τη Δευτέρα, καθώς οι αναπληρωτές υπουργοί Οικονομικών των 27 κυβερνήσεων της ΕΕ συναντώνται στην Αθήνα για να συζητήσουν πώς θα προστατεύσουν το μπλοκ από τις οικονομικές επιπτώσεις χωρίς να διολισθήσουν σε κρίση χρέους.
Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής στην Κύπρο και του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών στην Ελλάδα, το μήνυμα ήταν κοινό: Η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ήδη αδύναμη και το σοκ από το Ιράν απειλεί να την καταστήσει πολιτικά εκρηκτική.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, προειδοποίησε ότι ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ διατηρεί την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα $100 το βαρέλι, προκαλώντας φαινόμενα στασιμοπληθωρισμού (οικονομική επιβράδυνση και αυξημένος πληθωρισμός ταυτόχρονα).
«Αργός θάνατος» και πολιτικές αντιδράσεις
Η Ευρώπη κινδυνεύει με «αργό θάνατο», εκτός εάν οι ηγέτες προχωρήσουν σε βαθιές μεταρρυθμίσεις, είχε προειδοποιήσει ο Μάριο Ντράγκι το 2024.
Την Παρασκευή στην Αθήνα, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, μετά από συνομιλίες με τον Έλληνα Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, δήλωσε:
«Δεν πρέπει να υποτιμούμε ότι αυτή είναι μια μοναδική στιγμή όπου ένας Αμερικανός πρόεδρος, ένας Ρώσος πρόεδρος και ένας Κινέζος πρόεδρος είναι κάθετα αντίθετοι προς τους Ευρωπαίους. Επομένως, αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξυπνήσουμε».
Οι δύο ηγέτες ζήτησαν την επιμήκυνση της αποπληρωμής του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ και την έκδοση περισσότερου ευρωπαϊκού χρέους για τη χρηματοδότηση επενδυτικών προτεραιοτήτων.
Υποβάθμιση προβλέψεων και εσωτερικές συγκρούσεις
Η Γερμανία και η Ιταλία —που μαζί αντιπροσωπεύουν πάνω από το ένα τρίτο του ΑΕΠ της ΕΕ— έχουν ήδη υποβαθμίσει τις οικονομικές τους προβλέψεις.
Παρόλο που η Κομισιόν εξετάζει μέτρα όπως περικοπές φόρων στο ηλεκτρικό ρεύμα και επιδοτήσεις, τα περιθώρια είναι περιορισμένα λόγω των υψηλών χρεών από την εποχή της πανδημίας.
Η οικονομική κατήφεια ανοίγει ξανά το παλιό ρήγμα μεταξύ των «φειδωλών» χωρών του Βορρά και των χωρών του Νότου. Η μάχη για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2028-2034 έχει ήδη ξεκινήσει, με τον Μακρόν να χαρακτηρίζει «ηλίθια» την πίεση για γρήγορη αποπληρωμή των χρεών της πανδημίας εν μέσω της τρέχουσας κρίσης.
