Η πραγματικότητα των «μη κρατικών» πανεπιστημίων και το αμήχανο φινάλε μιας υπερβολικά φιλόδοξης εξαγγελίας.
Με τυμπανοκρουσίες και λεκτικά πυροτεχνήματα, η κυβέρνηση παρουσίασε το 2024 τη μεγάλη «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση». Την ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Μια εξαγγελία που συνοδεύτηκε από υποσχέσεις για παγκόσμια ακαδημαϊκά brands, για συνεργασίες με τα κορυφαία πανεπιστήμια του πλανήτη, και για μια νέα εποχή στην ανώτατη εκπαίδευση.
Του Βασίλη Σπαντούρου
Οι πολίτες πληροφορήθηκαν ότι έρχεται το Harvard, ότι θα πατήσει το πόδι του η Σορβόννη, κι ότι η Οξφόρδη φλερτάρει με τη Μεσόγειο. Οι τίτλοι των ειδήσεων, οι δημοσιογράφοι των καναλιών και τα δελτία τύπου μιλούσαν για «παιδεία του μέλλοντος», για ανταγωνιστικότητα και νέες θέσεις εργασίας. Όλα ωραία στα χαρτιά. Στην πράξη όμως;
Έξι και… πολύ μας ήταν
Η σχετική προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων έληξε τον Μάρτιο του 2025. Παρά τις ανακοινώσεις για τεράστιο ενδιαφέρον, μόνο δέκα φάκελοι κατατέθηκαν, εκ των οποίων οι έξι κρίθηκαν πλήρεις και εγκρίθηκαν από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης. Οι υπόλοιποι κόπηκαν ή αποσύρθηκαν. Και το πιο αποκαλυπτικό; Ούτε Harvard, ούτε Sorbonne, ούτε Stanford.
Τα έξι πανεπιστήμια που πήραν τελικά άδεια να λειτουργήσουν από τον Σεπτέμβριο του 2025 είναι τα εξής:
-
University of York (μέσω City College, Θεσσαλονίκη)
-
Keele University (μέσω Metropolitan College)
-
Open University UK (μέσω Anatolia College)
-
London Metropolitan University (μέσω City Unity College)
-
University of Derby (μέσω Mediterranean College)
-
Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, που έρχεται μόνο του χωρίς συνεργασία
Με άλλα λόγια, πρόκειται για ξένα πανεπιστήμια που εδώ και χρόνια ήδη συνεργάζονται με ελληνικά ιδιωτικά κολλέγια και μάλιστα τα πάνε και πάρα πολύ καλά, έχουν αρκετούς φοιτητές και λειτουργούν εξαιρετικά. Τι αλλάζει; Πως τώρα απλώς νομιμοποιούνται και θεσμικά ως μη κρατικά ΑΕΙ.
Το θέμα δεν είναι αυτό, αλλά οι κυβερνητικές υποσχέσεις που σύμφωνα με μελέτη που επικαλέστηκε, τα μη κρατικά πανεπιστήμια θα μπορούσαν να φτάσουν τα 18 ιδρύματα και τους 60.000 φοιτητές μέχρι το 2029, προσφέροντας μάλιστα χιλιάδες θέσεις εργασίας – περίπου 70.000 και να ενισχύσουν έλεγε μέχρι και το ΑΕΠ κατά 10 δισ. ευρώ μέσα σε μόλις πέντε χρόνια.
Τι έγινε τελικά, σε αυτόν τον πρώτο κύκλο; Μόλις έξι ιδρύματα. Εκ των οποίων μάλιστα κανένα δεν είναι καινούριο στην ελληνική εκπαιδευτική αγορά.
Η ειρωνεία; Όχι μόνο δεν ήρθαν τα «μεγάλα» πανεπιστήμια του εξωτερικού, αλλά εκείνα που πήραν έγκριση ήταν ήδη γνωστά στην αγορά ως πάροχοι τίτλων με αγγλικά brands μέσω κολλεγίων. Δηλαδή, δεν άλλαξε σχεδόν τίποτα, πέρα από την ονομασία και το θεσμικό καθεστώς.
Και το τότε ερώτημα όλων μας, έχει γίνει πλέον εντονότερο…. ποιος ωφελείται;
-
Οι φοιτητές που θα πληρώνουν δίδακτρα για πτυχία που ίσως δεν έχουν την ίδια αναγνώριση στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό όπως ενός δημόσιου ΑΕΙ;
-
Το δημόσιο πανεπιστήμιο, που βλέπει το ανθρώπινο και ακαδημαϊκό δυναμικό να εκτρέπεται προς την ιδιωτική αγορά;
-
Ή μήπως τα κολλέγια που για χρόνια λειτουργούσαν στα όρια της «παράλληλης» εκπαίδευσης και τώρα αποκτούν και κρατική βούλα;
Όλα αυτά τη στιγμή που τα δημόσια ελληνικά πανεπιστήμια, παρά την υποχρηματοδότηση, κατατάσσονται σταθερά σε διεθνείς λίστες, με ισχυρό ερευνητικό έργο και αποφοίτους που διακρίνονται διεθνώς.
Κανείς δεν διαφωνεί με την ανάγκη να ενισχυθεί η τριτοβάθμια εκπαίδευση, να υπάρχει ποικιλία επιλογών, να μπουν νέοι παίκτες στο πεδίο. Αλλά το να υπόσχεσαι Harvard και να καταλήγεις… όπου… , δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι marketing.
Κι αν το πραγματικό ζητούμενο είναι η αναβάθμιση της γνώσης, η δημιουργία ευκαιριών και η στήριξη της νεανικής προοπτικής, τότε ας ξεκινήσουμε με αυτό που ήδη έχουμε και λέγεται, δημόσιο πανεπιστήμιο.
Αυτό που λειτουργεί δωρεάν, που στηρίζεται σε ερευνητές και καθηγητές με αυταπάρνηση, και που –αν του δώσουμε πόρους και ελευθερία– δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από καμία Οξφόρδη.
