Δεν ξημέρωσε ποτέ κανονικά εκείνη η μέρα. Ό,τι κι αν γράφει το ημερολόγιο, ό,τι κι αν λέει το ρολόι, ο χρόνος κόλλησε.
23 Ιουλίου 2018. Εκεί κάπου τελείωσε κάτι και δεν ξανάρχισε ποτέ με τον ίδιο τρόπο.
Του Βασίλη Σπαντούρου
Κανείς δεν μπορεί να σου περιγράψει με λέξεις πώς είναι να φεύγεις από το σπίτι σου μέσα σε καπνό που δεν σε αφήνει να δεις ούτε τα δέκα μέτρα μπροστά. Πώς είναι να ακούς κραυγές που δεν ξέρεις αν είναι φωνές βοήθειας ή αποχαιρετισμός. Πώς είναι να βλέπεις τη φωτιά να σου κόβει κάθε δρόμο και να μην ξέρεις αν έχεις ένα λεπτό ή πέντε.
Δεν ήξερα. Ούτε και σήμερα ξέρω. Ξέρω μόνο ότι σώθηκα γιατί έφυγα μόνος μου. Γιατί κανείς δεν μου είπε πού να πάω. Και αυτό, το ξέρω καλά, δεν είναι τύχη. Είναι φρίκη.
Όσοι ήμασταν εκεί, κουβαλάμε ακόμα τη μυρωδιά του καμένου. Όχι στα ρούχα. Στην ψυχή. Εκεί που δεν καθαρίζει τίποτα. Γιατί εκεί κάηκαν άνθρωποι. Κανονικοί άνθρωποι. Με σπίτια, με οικογένειες, με όνειρα. Που εκείνη τη μέρα έμειναν μόνοι τους απέναντι σε όλα.
Έξι χρόνια μετά. Τίποτα δεν ξεχάστηκε. Κι αν ξεχάστηκε, ήταν λάθος.
Η φωτιά δεν κάνει διάκριση. Εμείς την αφήνουμε να διαλέξει ποιον θα πάρει. Αν υπάρχει δρόμος διαφυγής. Αν υπάρχει προειδοποίηση. Αν υπάρχει σχέδιο. Αν υπάρχει κράτος. Αν υπάρχει Δήμος. Αν υπάρχουν άνθρωποι που δεν τρέχουν τελευταία στιγμή με ένα λάστιχο, αλλά πρώτοι με ένα σχέδιο.
Και ναι — ας μιλήσουμε ανοιχτά για τους καθαρισμούς.
Δεν φτάνει να λέμε στους πολίτες «καθαρίστε». Πότε; Πού; Πώς; Όταν το Δασαρχείο βάζει απαγορεύσεις και πρόστιμα αν τολμήσεις να κόψεις ένα ξερό κλαδί έξω από την αυλή σου; Όταν οι Δήμοι ζητούν να καθαρίσουν δασικές ζώνες δίπλα σε οικισμούς και η απάντηση είναι «δεν έχετε αρμοδιότητα»; Όταν οι άνθρωποι βλέπουν τα πεύκα να ακουμπούν τα σπίτια και δεν μπορούν να κάνουν τίποτα, γιατί το κράτος το απαγορεύει;
Ας το πούμε καθαρά. Το Δασαρχείο έχει τεράστιο μερίδιο ευθύνης για ό,τι συμβαίνει κάθε καλοκαίρι σε αυτή τη χώρα.
Για τις φωτιές που φουντώνουν επειδή κανείς δεν τόλμησε να αποψιλώσει.
Για τις φλόγες που γλείφουν τα μπαλκόνια επειδή «η φύση είναι προστατευόμενη».
Για τις ζωές που χάνονται, επειδή ο νόμος είναι πιο ισχυρός από το ένστικτο της αυτοπροστασίας.
Αν θέλουμε να σώσουμε ανθρώπους, πρέπει πρώτα να αφήσουμε τους ανθρώπους να σώσουν τον εαυτό τους.
Τι ζητάμε; Όχι εκδίκηση. Όχι δάκρυα. Συνείδηση. Ευθύνη. Δράση.
-
Να μη μείνει καμία περιοχή χωρίς σχέδιο εκκένωσης. Και να μην είναι αυτό μόνο σε κάποιο συρτάρι.
-
Να ενημερώνεται ο κόσμος. Όχι με πανικό, αλλά με αλήθεια. Να ξέρει. Να προλάβει. Να ζήσει.
-
Να υπάρχει η Πολιτική Προστασία πριν, όχι μόνο μετά. Και να δουλεύει όχι σαν γραφείο, αλλά σαν καρδιά.
-
Να γίνονται ασκήσεις, δοκιμές, πραγματικά σενάρια. Όχι για τα μάτια, αλλά για τις ζωές.
-
Να είναι οι τοπικές κοινωνίες μέσα στο σχέδιο. Όχι απλώς θεατές του τέλους τους.
-
Να δοθούν επιτέλους αρμοδιότητες στους Δήμους και στους πολίτες για να προστατεύσουν τις ζωές τους, χωρίς να φοβούνται το πρόστιμο επειδή έκοψαν ένα πεύκο που σκίαζε το σπίτι τους με καπνό.
Γιατί το τέλος το είδαμε. Και δεν το αντέχουμε δεύτερη φορά.
Σώθηκα γιατί δεν μου είπαν τίποτα.
Και αυτό είναι η πιο μεγάλη ντροπή.
Γιατί όσοι δεν σώθηκαν, έμειναν εκεί, περιμένοντας μια φωνή που δεν ήρθε ποτέ.
Κι από τότε, κάθε 23 Ιουλίου, ξανακούω τις φωνές εκείνες.
Τις σιωπές. Τα βλέμματα. Το καμένο φως στον ουρανό.
Και λέω: ποτέ ξανά.
Αλλά δεν φτάνει να το λέμε. Πρέπει να το χτίσουμε.
Με μνήμη. Με θάρρος. Με αλλαγή. Με σύγκρουση. Αν χρειαστεί — και με το Δασαρχείο.
Αιωνία η μνήμη.
Σε όσους έφυγαν.
Σε όσους έμειναν.
Σε όσους ακόμα προσπαθούν να ξανασταθούν στο φως.
