Υπάρχουν κάτι λιγότερο από 800.000 κλειστές κατοικίες στη χώρα — φυσικά δεν είναι όλες στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Ο αριθμός αυτός κυκλοφορεί παντού τις τελευταίες εβδομάδες — και μαζί του κυκλοφορεί και μια ανησυχητική σκέψη: η λύση να «τιμωρηθούν» όσοι τα κρατούν κλειστά. Διπλάσιος ΕΝΦΙΑ, φορολογική επιβάρυνση, κυρώσεις.
Η ιδέα είναι απλή: αν το κρατάς κλειστό, θα πληρώσεις. Η σκέψη αυτή όχι μόνο δεν είναι δημοκρατική, αλλά δεν συμβαδίζει και με την εποχή — περισσότερο θυμίζει παλαιές, απαρχαιωμένες τακτικές.
Το δικαίωμα δεν διαπραγματεύεται
Το δικαίωμα στην ιδιοκτησία δεν είναι προνόμιο που η πολιτεία χορηγεί και ανακαλεί ανάλογα με τις ανάγκες της αγοράς. Είναι θεμελιώδες δικαίωμα, κατοχυρωμένο από το Σύνταγμα και διεθνείς συμβάσεις. Αν κάποιος επιλέγει να κρατά το ακίνητό του κλειστό — για οικογενειακούς λόγους, για συναισθηματικούς, για οποιονδήποτε λόγο — αυτό είναι δικό του δικαίωμα και η πολιτεία του 2026 δεν έχει θέση να τον τιμωρεί γι’ αυτό.
Αυτό που έχει υποχρέωση να κάνει η πολιτεία για να αντιμετωπίσει τη στεγαστική κρίση είναι να κάνει την επιλογή του ανοίγματος και της μίσθωσης τόσο ελκυστική ώστε ο ιδιοκτήτης να την προτιμήσει μόνος του.
Το πρόβλημα με τη σημερινή φορολογία
Ένας ιδιοκτήτης που βγάζει το σπίτι του στην αγορά σήμερα αντιμετωπίζει φορολόγηση μισθωμάτων που ξεκινά από 15% και φτάνει έως 45% — ανάλογα με το εισόδημά του. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου αν αφαιρεθεί ο ΕΝΦΙΑ, οι δαπάνες συντήρησης και ο φόρος εισοδήματος, το καθαρό όφελος από τη μίσθωση είναι απογοητευτικά μικρό και τρομακτικά δυσανάλογο της αξίας του ακινήτου. Σε θετική τροχιά είναι ο ενδιάμεσος φόρος 25% που επιβλήθηκε — αλλά και πάλι δεν αρκεί, και τα αποτελέσματα το δείχνουν.
Αν θέλουμε να ανοίξουν τα σπίτια, πρέπει πρώτα να κάνουμε συμφέρουσα την απόφαση να τα ανοίξουν.
Τι θα λειτουργούσε
Φοροαπαλλαγή για μακροχρόνιες μισθώσεις. Για κάθε νέο συμβόλαιο τριετίας και άνω, ο ιδιοκτήτης να απαλλάσσεται μερικώς ή πλήρως από τον φόρο εισοδήματος επί του μισθώματος. Αυτό ήδη υπάρχει εν μέρει — αλλά χρειάζεται να γίνει πιο ελκυστικό και πιο ευρύ.
Φορολογικό κίνητρο και για όσους ήδη μισθώνουν. Εδώ βρίσκεται μια μεγάλη αδικία που κανείς δεν αναφέρει: όποιος ήδη έχει βγάλει το ακίνητό του στην αγορά — δηλαδή έχει κάνει ήδη αυτό που η πολιτεία και η κοινωνία θέλουν — δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται χειρότερα από αυτόν που το κρατά κλειστό. Αν εφαρμοστούν νέα κίνητρα μόνο για τους «νέους» εισερχόμενους, αυτοί που ήδη συμμετέχουν στην αγορά θα νιώσουν — δικαίως — ότι τιμωρούνται για την υπευθυνότητά τους.
Επιδότηση ενοικίου για συγκεκριμένα επαγγέλματα. Νοσηλευτές, δάσκαλοι, ιατρικό προσωπικό, σώματα ασφαλείας — επαγγέλματα-λειτουργήματα που η κοινωνία έχει ανάγκη και που συχνά δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στα σημερινά επίπεδα ενοικίων.
Αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής χωρίς συλλήβδην τιμωρία. Τα κρυφά ενοίκια είναι πραγματικό πρόβλημα και πρέπει να αντιμετωπιστούν — αλλά με στοχευμένους ελέγχους, όχι με αύξηση φορολογίας για όλους. Ο νομοταγής ιδιοκτήτης δεν πρέπει να πληρώνει για την παρανομία άλλων.
Σίγουρα η σκέψη πάει και στα funds και τις εταιρείες που κατέχουν μεγάλο αριθμό ακινήτων που δεν εκμεταλλεύονται. Η επιπλέον φορολόγησή τους ακούγεται λογική — και μπορεί να αυξήσει τα έσοδα του κράτους — αλλά δεν θα λύσει την απουσία ακινήτων από την κτηματαγορά. Απεναντίας, η μείωση της φορολογίας είναι αυτή που θα τα ωθήσει να τα προσφέρουν προς μίσθωση.
Η λογική που λείπει
Η στεγαστική κρίση δεν δημιουργήθηκε επειδή οι Έλληνες ιδιοκτήτες είναι δύστροποι ή άπληστοι. Δημιουργήθηκε επειδή για χρόνια το σύστημα δεν τους έδινε λόγο να ανοίξουν τα σπίτια τους — φορολογικό, νομικό ή οικονομικό.
Η λύση πρέπει να είναι ολιστική και να παρέχει ουσιαστικό κίνητρο και ασφάλεια για μίσθωση — όχι να προκαλεί επιπλέον προβληματισμό.
Γιατί αν η απάντηση στο πρόβλημα της στέγης είναι η τιμωρία του ιδιοκτήτη, τότε δεν έχουμε καταλάβει το πρόβλημα.
