Το ΤΙΚΤΟΚ και εμείς
«Get ready with me», «What I eat in a day», «Super market haul», «Τι έφαγε το 14 μηνών μωρό μου». Αυτά είναι μόνο μερικά από τα βίντεο που εμφανίζονται με το που ανοίγει κανείς το TikTok. Μια πλατφόρμα που ξεκίνησε ως χώρος δημιουργικότητας και ψυχαγωγίας έχει εξελιχθεί σε μια αδιάκοπη ροή προσωπικών στιγμών, μικρών και μεγάλων. Το ερώτημα δεν είναι πια τι βλέπουμε, αλλά γιατί νιώθουμε την ανάγκη να τα δείχνουμε όλα.
Το TikTok έχει μετατρέψει την καθημερινότητα σε υλικό προς κατανάλωση. Η προετοιμασία για τη δουλειά, το άνοιγμα του ψυγείου, το τάισμα ενός μωρού, όλα μπορούν να γίνουν βίντεο. Η πλατφόρμα επιβραβεύει την αμεσότητα και την αίσθηση οικειότητας. Όσο πιο «αληθινός» φαίνεται κάποιος, τόσο περισσότερο αλληλεπιδρά το κοινό. Έτσι, η προσωπική ζωή γίνεται προϊόν και η αυθεντικότητα μετατρέπεται σε στρατηγική.
Σε έναν κόσμο όπου η μοναξιά αυξάνεται, η έκθεση λειτουργεί σαν γέφυρα. Οι άνθρωποι αναζητούν κοινότητα, αναγνώριση, μια αίσθηση ότι «ανήκουν». Ένα βίντεο με το τι τρώει ένα μωρό μπορεί να γίνει αφορμή για συζήτηση, συμβουλές, ταύτιση. Η καθημερινότητα αποκτά νόημα όταν κάποιος άλλος τη βλέπει, τη σχολιάζει, τη συμμερίζεται.
Ο αλγόριθμος του TikTok ενισχύει αυτή την ανάγκη. Όσο περισσότερο μοιράζεσαι, τόσο περισσότερο εμφανίζεσαι. Όσο πιο προσωπικό το περιεχόμενο, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να γίνει viral. Η πλατφόρμα δημιουργεί μια αίσθηση ανταμοιβής που δύσκολα αγνοείται: likes, σχόλια, followers. Η έκθεση γίνεται συνήθεια, σχεδόν ρουτίνα.
Ωστόσο, η συνεχής προβολή της προσωπικής ζωής έχει κόστος. Η ιδιωτικότητα συρρικνώνεται, τα όρια θολώνουν, και η ανάγκη για αποδοχή μπορεί να γίνει εξάρτηση. Ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται παιδιά, η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη. Ποιος αποφασίζει τι πρέπει να δημοσιευτεί και τι όχι; Ποιος προστατεύει την προσωπικότητα ενός ανθρώπου που δεν μπορεί να συναινέσει;
Η ανάγκη να εκθέτουμε την προσωπική μας ζωή στο TikTok δεν είναι απλώς μια τάση. Είναι καθρέφτης της εποχής: της ανάγκης για σύνδεση, της πίεσης για προβολή, της αναζήτησης ταυτότητας μέσα από τα μάτια των άλλων. Το ζητούμενο δεν είναι να δαιμονοποιήσουμε την πλατφόρμα, αλλά να αναρωτηθούμε τι πραγματικά θέλουμε να μοιραζόμαστε και γιατί.
Λαμπρινή Μπενάτση
