Αμερική: Όταν η «απειλή» γίνεται εργαλείο
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζονται πάντα έναν πραγματικό λόγο για να επέμβουν. Χρειάζονται έναν λόγο που να ακούγεται πειστικός.
Το 1964, στον Κόλπο του Τόνκιν, ένα αμφισβητούμενο περιστατικό άνοιξε τον δρόμο για τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Το 1983, στη Γρανάδα, η «προστασία Αμερικανών πολιτών» λειτούργησε ως βιτρίνα για μια καθαρά γεωπολιτική επέμβαση. Το 1990, πριν τον Πόλεμο του Κόλπου, μια κατασκευασμένη ιστορία για βρέφη που δολοφονούνταν σε θερμοκοιτίδες συγκλόνισε τη διεθνή κοινή γνώμη. Το 2001, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες επικαλέστηκαν το δικαίωμα αυτοάμυνας για να εισβάλουν στο Αφγανιστάν, στοχεύοντας την Αλ Κάιντα και το καθεστώς των Ταλιμπάν που την φιλοξενούσε. Το γεγονός αποτέλεσε πραγματική και πρωτοφανή επίθεση στο αμερικανικό έδαφος, όμως χρησιμοποιήθηκε και ως καταλύτης για μια ευρύτερη στρατηγική επέμβασης που ξεπέρασε την άμεση απάντηση, οδηγώντας σε έναν πόλεμο με μακροχρόνιες συνέπειες για την περιοχή και τη διεθνή σταθερότητα. Το 2003, το Ιράκ διαλύθηκε στο όνομα όπλων μαζικής καταστροφής που δεν βρέθηκαν ποτέ.
Και φτάνουμε στο σήμερα.
Το τελευταίο διάστημα, το Ιράν παρουσιάζεται ξανά ως άμεση πυρηνική απειλή. Με βάση αυτό το αφήγημα, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε επιθέσεις και κλιμάκωση. Όμως οι διεθνείς εκτιμήσεις δεν επιβεβαιώνουν έναν τόσο άμεσο κίνδυνο που να δικαιολογεί τέτοιες ενέργειες.
Το μοτίβο δεν είναι νέο. Είναι επαναλαμβανόμενο.
Πρώτα αποφασίζεται η στρατηγική. Μετά κατασκευάζεται ή διογκώνεται η απειλή. Και στο τέλος παρουσιάζεται στο κοινό ως αναπόφευκτη ανάγκη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν «άλλαξε» αυτή τη λογική. Αντίθετα, την επανέφερε στην πιο ωμή της μορφή—χωρίς τα φίλτρα της διπλωματικής γλώσσας. Όχι γιατί είναι εξαίρεση, αλλά γιατί εκφράζει ξεκάθαρα αυτό που διαχρονικά συμβαίνει: η ισχύς προηγείται της αφήγησης.
Το ζήτημα δεν είναι αν μια υπερδύναμη θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά της. Το ζήτημα είναι πόσο συχνά η «απειλή» που επικαλείται είναι πραγματική—και πόσο συχνά είναι απλώς το απαραίτητο αφήγημα για να γίνει αποδεκτή μια ήδη ειλημμένη απόφαση.
Και εκεί βρίσκεται η ουσία: όχι στο τι συμβαίνει, αλλά στο πώς παρουσιάζεται. Γιατί πολλές φορές, αυτό είναι που καθορίζει τα πάντα.
@sm
