Το ερώτημα παραμένει εν πολλοίς αναπάντητο εδώ και δεκαετίες: πώς σχηματίστηκε το Γκραν Κάνιον, ένα από τα πιο εντυπωσιακά τοπία του πλανήτη;
Νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο Science εκτιμά ότι το πελώριο φαράγγι άρχισε να παίρνει τη σημερινή του μορφή όταν μια μεγάλη λίμνη υπερχείλισε, οπότε τα ορμητικά νερά χύθηκαν απότομα, διέβρωσαν το έδαφος και άφησαν πίσω τους τις χαράδρες που έκαναν το Γκραν Κάνιον διάσημο.
Αν και το φαράγγι πιστεύεται ότι άρχισε να σχηματίζεται πολύ νωρίτερα, ίσως ακόμα και από την εποχή των δεινοσαύρων πριν από 70 εκατ. χρόνια, οι γεωλόγοι συμφωνούν ότι κύριος παράγοντας στον σχηματισμό του ήταν ο ποταμός Κολοράντο.
«Το παλιό ερώτημα ήταν: πού κατευθυνόταν ο ποταμός Κολοράντο πριν διασχίσει το Γκραν Κάνιον;» δήλωσε στο Reuters ο Ράιαν Κρόου του Γεωλογικού Ινστιτούτου των ΗΠΑ στο Φλάγκσταφ της Αριζόνα, μέλος της ερευνητικής ομάδας.
«Γνωρίζαμε εδώ και καιρό ότι ο ποταμός υπήρχε στο δυτικό Κολοράντο πριν από 11 εκατ. χρόνια και ότι δεν διέσχιζε το Γκραν Κάνιον πριν από τα 5,6 εκατ. χρόνια πριν. Όμως μέχρι τώρα γνωρίζαμε ελάχιστα για το πού βρισκόταν κατά τη διάρκεια αυτού του ενδιάμεσου χρονικού διαστήματος», είπε.
Το παρατηρητήριο Skywalk στην Αριζόνα είναι ένα από τα καλύτερα σημεία για να θαυμάσει κανείς το Γκραν Κάνιον (Reuters)
Ζιρκόνιο
Οι ερευνητές συνέλεξαν ιζήματα και απομόνωσαν κρυστάλλους ζιρκονίου, ενός εξαιρετικά ανθεκτικού υλικού που παραμένει αναλλοίωτο ακόμα και για δισεκατομμύρια χρόνια και προσφέρει πληροφορίες για τα πετρώματα μέσα στα οποία σχηματίστηκε. H μελέτη κρυστάλλων από διαφορετικές περιοχές επέτρεψε στους ερευνητές να ιχνηλατήσουν την πορεία του ποταμού.
Προηγούμενες μελέτες υποδεικνύουν ότι οι εκβολές του ποταμού βρίσκονταν κάποτε στις βορειοδυτικές ακτές των ΗΠΑ. Για άγνωστο λόγο, η πορεία του κάποια στιγμή άλλαξε.
Η νέα ανάλυση υποδεικνύει ότι, πριν από περίπου 6,6 εκατ. χρόνια, ο ποταμός Κολοράντο άρχισε να γεμίζει μια μεγάλη κοιλότητα στη βορειοανατολική Αριζόνα, οπότε σχημάτισε μια ρηχή αλλά μεγάλη λίμνη, πλάτους άνω των 150 χιλιομέτρων. Οι ερευνητές την ονόμασαν ανεπίσημα Λίμνη Μπινταχότσι από το όνομα ενός τοπικού γεωλογικού σχηματισμού.
Πριν από περίπου 5,6 εκατ. χρόνια, η λίμνη υπερχείλισε στη δυτική της πλευρά και το νερό άρχισε να ρέει στην περιοχή του Γκραν Κάνιον. Στη συνέχεια γέμισε μια σειρά άλλων λιμνών και υπερχείλισε ξανά για να συνεχίσει την πορεία του, καταλήγοντας στον Κόλπο της Καλιφόρνια πριν από περίπου 4,8 εκατ. χρόνια.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν πάντως ότι άλλοι γεωλογικοί σχηματισμοί μπορεί επίσης να συμμετείχαν στον σχηματισμό του φαραγγιού στη σημερινή μορφή του.
To Γκραν Κάνιον, του οποίου τα τοιχώματα αποτελούνται από ιζηματογενή και ηφαιστειακά πετρώματα ηλικίας έως και 1,8 δισ. ετών, έχει μήκος περίπου 450 χιλιόμετρα, πλάτος μέχρι 29 χιλιόμετρα και βάθος έως 1.860 μέτρα.
Όπως δήλωσε ο Κρόου, «παλαιότερες έρευνες έχουν δείξει ότι τα τελευταία ένα εκατομμύριο χρόνια ο ποταμός Κολοράντο διαβρώνει τα πετρώματα με έναν μέσο ρυθμό περίπου 100 έως 160 μέτρων ανά εκατομμύριο χρόνια, επομένως η διαδικασία σχηματισμού του φαραγγιού συνεχίζεται»
«Το φαράγγι που βλέπουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα περίπου πέντε εκατομμυρίων ετών διάβρωσης από το ποτάμι» είπε.
