Οι πλανητολόγοι συμφωνούν σήμερα ότι στον Άρη υπήρχαν κάποτε λίμνες και ποτάμια. Όμως η ιδέα ότι ένας ωκεανός κάλυπτε το ένα τρίτο της επιφάνειας του πλανήτη παραμένει αμφιλεγόμενη.
Η θεωρία δεόχνει τώρα να ενισχύεται από μελέτη που εξέτασε δορυφορικά δεδομένα και διέκρινε το περίγραμμα του αρχαίου ωκεανού. Πρόκειται για το αρειανό ισοδύναμο των ηπειρωτικών υφαλοκρηπίδων που σημειώνουν τα όρια των γήινων ωκεανών, λένε οι ερευνητές.
Περιγράφουν μάλιστα αυτό το περίγραμμα με τις γραμμές που μένουν στα τοιχώματα μιας μπανιέρας που αδειάζει –γραμμές που δείχνουν την αρχική στάθμη του νερού.
Δεδομένου όμως ότι ο Άρης δεν χωρίζεται σε τεκτονικές πλάκες και ηπείρους, η ερευνητική ομάδα περιγράφει τα ευρήματα ως «παράκτια υφαλοκρηπίδα».
Ο Άρης σχηματίστηκε σχεδόν ταυτόχρονα με τη Γη πριν από 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Ήταν αρχικά υγρός και θερμός, σύντομα όμως μετατράπηκε στην παγωμένη έρημο που βλέπουμε σήμερα.
H γαλάζια ζώνη της εικόνας αντιστοιχεί στην πιθανή υφαλοκρηπίδα του βορείου ημισφαιρίου του Άρη ( A. Zaki)
«Ο αρειανός ωκεανός μπορεί να υπήρχε όταν ο πλανήτης διέθετε ενεργό υδρολογικό κύκλο με ρέοντα ποτάμια και λίμνες πριν από σχεδόν 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια. Πιθανότατα εξαφανίστηκε καθώς ο πλανήτης γινόταν πιο ξηρός. Το πού κατέληξε το νερό παραμένει άκρως αμφιλεγόμενο ζήτημα» δήλωσε ο Αμπντάλα Ζάκι του Πανεπιστημίου του Τέξας, πρώτος συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature.
Μικρότεροι όγκοι νερού θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι υπήρχαν κάποτε στον γειτονικό πλανήτη: το ρομπότ Perseverance της NASA, για παράδειγμα, εξερευνά εδώ και χρόνια τον κρατήρα Τζέζερο που φιλοξενούσε μια λίμνη. Στις αρχαίες όχθες της διακρίνονται ακόμα οι εκβολές ποταμών.
Προηγούμενες αποστολές στον Άρη, σημείωσε ο ερευνητική ομάδα, έχουν αποκαλύψει γεωλογικούς σχηματισμούς που παραπέμπουν σε ακτογραμμές. Τα ίχνη τους όμως είναι μάλλον αμυδρά και απαντούν σε διάφορα υψόμετρα, κάτι που δεν θα συνέβαινε αν αντιστοιχούσαν στα όρια ενός αρχαίου ωκεανού.
Η νέα μελέτη είναι η πρώτη που αναζητά τα ίχνη μιας αρχαίας υφαλοκρηπίδας. Στη Γη, οι υφαλοκρηπίδες σχηματίζουν μια ζώνη πλάτους αρκετών εκατοντάδων χιλιομέτρων, εκεί όπου το νερό συναντά τη στεριά. Η ζώνη αυτή σχηματίζεται στην πορεία εκατομμυρίων ετών και απουσιάζει από μικρότερα σώματα νερού όπως οι λίμνες.
Το ρομπότ Perseverance της NASA έχει ανακαλύψει ιζηματογενή πετρώματα που πρέπει να σχηματίστηκαν παρουσία νερού (NASA)
Μια ανάλογη ζώνη εντοπίζεται τώρα, σε δεδομένα του δορυφόρου Mars Global Surveyor, ο οποίος χαρτογραφούσε τον Άρη για μια δεκαετία. Η ζώνη αυτή, αναφέρουν οι ερευνητές, βρίσκεται σε συμφωνία με προηγούμενες μελέτες, οι οποίες εκτιμούσαν ότι μεγάλο μέρος του βορείου ημισφαιρίου καλυπτόταν από έναν ωκεανό.
Ο ωκεανός αυτός καταλάμβανε το ένα τρίτο της επιφάνειας του πλανήτη και αντιστοιχούσε σε περίπου το 13% της έκτασης των ωκεανών της Γης.
Μια πιθανή αμμώδης παραλία στην άκρη του ωκεανού ανακαλύφθηκε θαμμένη στο υπέδαφος του Άρη από το γεωραντάρ του κινεζικού ρομπότ Zhurong, σύμφωνα με περυσινή μελέτη.
Παρόλα αυτά, οι συντάκτες της νέας μελέτης παραμένουν επιφυλακτικοί.
«Ο βόρειος ωκεανός στον Άρη, αν όντως υπήρξε, αποξηράνθηκε πριν από πολύ καιρό. Έκτοτε έχουν περάσει δισεκατομμύρια χρόνια ηφαιστειακής δραστηριότητας και διάβρωσης από τον άνεμο, οπότε η ερμηνεία αρχαίων γεωλογικών χαρακτηριστικών δεν είναι απλή υπόθεση», δήλωσε ο Μάικλ Λαμπ του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνια (Caltech), ο δεύτερος ερευνητής που υπογράφει τη μελέτη.
«Η μελέτη μας προσφέρει ωστόσο τις χαρακτηριστικές ενδείξεις μιας παράκτιας υφαλοκρηπίδας. Και αυτή η υφαλοκρηπίδα βρίσκεται στην ίδια ζώνη με τις παραμορφωμένες ακτογραμμές και τις περιοχές όπου οι επιστήμονες έχουν προηγουμένως χαρτογραφήσει δέλτα ποταμών και άλλα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και αποθέσεις, χαρακτηριστικά μιας μετάβασης μεταξύ ξηράς και ωκεανού» πρόσθεσε.
«Αυτό σημαίνει ότι ο Άρης έμοιαζε κάποτε πολύ περισσότερο με τη Γη από ό,τι σήμερα» είπε.
