Η τέχνη συνοδεύει τον άνθρωπο από τότε που ένιωσε την ανάγκη να αφήσει ένα σημάδι στο σκοτάδι. Από τις πρώτες χαραγμένες γραμμές στους βράχους μέχρι τις σύγχρονες μορφές έκφρασης, η τέχνη υπήρξε πάντα ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο και τον εαυτό του. Δεν είναι απλώς μια εικόνα ή μια στιγμή συγκίνησης· είναι μια γλώσσα που μιλά εκεί όπου οι λέξεις δεν φτάνουν.
Κι όμως, παρά αυτή τη βαθιά της ρίζα, η τέχνη συχνά αντιμετωπίζεται σαν κάτι περιττό. Σαν μια δραστηριότητα για λίγους, για όσους «έχουν χρόνο», «έχουν χρήματα», «έχουν παιδεία». Η ετικέτα του ελιτισμού την ακολουθεί επίμονα, σαν να πρόκειται για έναν κλειστό κόσμο που δεν αφορά την καθημερινότητα των πολλών. Σε μια εποχή όπου η αξία μετριέται με αριθμούς, αποδοτικότητα και ταχύτητα, η τέχνη μοιάζει να μην χωρά. Δεν παράγει άμεσα κέρδος, δεν επιταχύνει διαδικασίες, δεν «χρησιμεύει» με τον τρόπο που έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε ως χρήσιμο.
Και όμως, είναι ακριβώς αυτή η «μη χρησιμότητα» που την καθιστά αναγκαία. Όταν ο θόρυβος της καθημερινότητας γίνεται υπερβολικός, όταν οι ρυθμοί μας ξεπερνούν, όταν οι λέξεις δεν αρκούν, η τέχνη προσφέρει μια παύση όχι για να ξεφύγουμε, αλλά για να σταθούμε λίγο και να ξαναβρούμε τον εαυτό μας. Δεν είναι πολυτέλεια· είναι ο χώρος όπου η κοινωνία μπορεί να αναπνεύσει.
Και κάπου εδώ, η κοινωνία καλείται να πάρει θέση. Γιατί η τέχνη δεν ανθίζει μόνη της. Χρειάζεται χώρους, ανθρώπους, επιλογές που την στηρίζουν. Χρειάζεται μια πόλη που να πιστεύει ότι ο πολιτισμός δεν είναι διακόσμηση, αλλά τρόπος ζωής. Όταν ένας τόπος επενδύει στην τέχνη, επενδύει στους ανθρώπους του. Δημιουργεί κοινότητες, ενισχύει τη συνοχή, δίνει λόγο στους ανθρώπους να συναντιούνται.
Γιατί στο τέλος, η τέχνη δεν είναι απλώς μια έκφραση. Είναι μια ανάγκη. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία θυμάται, ονειρεύεται, εξελίσσεται. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ένας τόπος δηλώνει, χωρίς θόρυβο, ότι θέλει να είναι ανθρώπινος, ανοιχτός, δημιουργικός. Και γι’ αυτό, η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια· είναι προϋπόθεση για μια ζωντανή, υγιή κοινωνία.
Λαμπρινή Μπενάτση
Δρ. Ιστορικός Τέχνης
Εφημερίδα POLIS
