Χωρίς αμφιβολία η σημερινή πολιτική συγκυρία, όχι μόνο λόγω ευρωεκλογών αλλά και στην επόμενη μέρα, είναι ιστορικά καίρια. Όχι επειδή χρειάζονται κρίσιμες αποφάσεις ενώπιον κάποιων έκτακτων καταστάσεων, αλλά επειδή τώρα ακριβώς αντί για διαχείριση χρειάζεται κτίσιμο θεμελίων και ουσιαστική δουλειά αλλαγής. Το παρόν μας δυστυχώς είναι ένα τοπίο με πολλά ερείπια και με τη δημοκρατία βαλλόμενη και αποστεωμένη.
Η κυβέρνηση πλήττει το κράτος δικαίου σε βαθμό πανευρωπαϊκά αισθητό και αποδιοργανώνει το κράτος πρόνοιας (σχολείο, υγεία). Το «επιτελικό κράτος» γίνεται κέλυφος που καλύπτει την κρατική απορρύθμιση, σωστό ανέκδοτο με πρωταγωνιστή τα «δικά μας παιδιά».
Πολύ χαρακτηριστικό και ίσως κορυφαίο παράδειγμα ο τελευταίος διαγωνισμός του ΑΣΕΠ: Το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού ιδρύθηκε με τον νόμο 2190/1994 με εισήγηση του αείμνηστου Υπουργού Αναστάσιου Πεπονή («νόμος Πεπονή»), ως σύστημα αντικειμενικής επιλογής των υπαλλήλων στη δημόσια διοίκηση. Καταξιώθηκε και παρά τη φθορά άντεξε για πολλές δεκαετίες.
Η εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη έχει επίσης κλονιστεί. Πλήθος οι πρωθυπουργικές ή υπουργικές δηλώσεις που την πλήττουν προεξοφλώντας δικαστικές αποφάσεις: «κανείς πολιτικός δεν ευθύνεται» για τη Novartis ή τις υποκλοπές, «ανθρώπινο λάθος» στα Τέμπη, καμιά ευθύνη αρμοδίων για το ναυάγιο στην Πύλο κλπ. (ζωογόνα ανάσα ευτυχώς η τεκμηριωμένη απαλλαγή των 9 κατηγορουμένων προσφύγων για το ίδιο ναυάγιο). Επιλεκτικό εξάλλου είναι και το ενδιαφέρον για τις καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης: Η ταχύτητα επιδιώκεται με μεταρρυθμίσεις όπου εξυπηρετεί τα συμφέροντα της αγοράς, «ξεχνιέται» όταν αναζητούνται ευθύνες υψηλά ισταμένων.
Στην πολιτική τα πράγματα είναι ευδιάκριτα: Η Δημοκρατία είναι το μόνο πολίτευμα με θεσμούς που υπόσχονται ισότητα (ένας άνθρωπος μια ψήφος), αλληλεγγύη, ελευθερία, αναγνώριση όλων χωρίς «εμείς και οι άλλοι», αντιπροσώπευση, συμμετοχή, λογοδοσία. Η ενδυνάμωση αντί της απαξίωσης των δημοκρατικών θεσμών είναι η απάντησή μας στο «πώς». Στο κοινωνικό πεδίο, με την κοινωνική πρόνοια αποδυναμωμένη, τα πράγματα είναι πιο δύσκολα και οι συγκρούσεις επίσης αναγκαίες. Τις διεξόδους θα τις ψάχνουμε βήμα – βήμα, κι όπως πάντα η ζωή θα προηγείται των ιδεών.
*Ο Νίκος Παρασκευόπουλος είναι ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης.
